ایران در بازی‌های آسیایی از هانگژو تا ناگویا؛ آبروداری کشتی و روئینگ، افت ووشو و آبروریزی جودو

ایران در هانگژو ۱۳ طلا، ۲۱ نقره و ۲۰ برنز و در مجموع ۵۴ مدال به دست آورده بود، اما در ناگویا با وجود کاهش مجموع مدال‌ها به ۵۲، تعداد طلاهای خود را شش مدال افزایش داد و با ۱۹ طلا در جایگاه ششم جدول مدالی قرار گرفت؛ یک پله بهتر از هانگژو و همین موضوع این عملکرد را ارتقا می‌دهد.

تفاوت تعداد ورزشکاران در دو بازی‌های آسیایی

ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲ هانگژو ۲۸۹ ورزشکار در ۳۵ رشته اعزام کرده بود که شامل ۲۱۱ ورزشکار مرد و ۷۸ ورزشکار زن بود، اما برای بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی-ناگویا کاروان ورزشی ایران شامل ۵۲۲ نفر بود که قرار بود ۳۰۸ ورزشکار برگرفته از ۲۱۴ ورزشکار مرد و ۹۴ ورزشکار زن باشد که در نهایت ۳۰۵ ورزشکار در ۳۹ رشته ورزشی به بازی‌ها اعزام شدند. اگرچه تعداد ورزشکاران و همچنین رشته‌های ورزشی اعزامی به این دوره از بازی‌ها افزایش پیدا کرد، اما تعداد مدال کمتر شد و در عوض کیفیت مدالی افزایش پیدا کرد و ۶ طلا بیشتر شد. به بیان ساده‌تر، حجم مدال کمی کاهش پیدا کرد، اما کیفیت مدال‌ها به شکل محسوسی افزایش یافت.

• بیشتر بخوانید:
  تاریخچه مدالی ایران در بازی‌های آسیایی؛ نوبت به ۲۰ رسید

این تفاوت، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که عملکرد را نه براساس نام ورزشکاران، بلکه براساس عملکرد فدراسیون‌ها بررسی کنیم؛ چراکه در این صورت مشخص می‌شود کدام رشته‌ها توانسته‌اند مدال‌های خود را به رنگ طلایی تبدیل کنند، کدام فدراسیون‌ها صرفاً روی سکو باقی مانده‌اند و کدام رشته‌ها حتی از چرخه مدال‌آوری خارج شده‌اند. از این منظر که ممکن است ورزشکار از شرایط آمادگی دور شود، دچار مصدومیت شده باشد، در آستانه بازنشستگی باشد و طبیعتاً حفظ این چرخه با پشتوانه‌سازی و جایگزین نفرات جدید با فدراسیون‌هاست و به همین دلیل عملکرد فدراسیون‌ها باید مورد بررسی قرار بگیرد.

کشتی؛

طلای بیشتر با تیم‌های دوم

کشتی بدون تردید موفق‌ترین فدراسیون ایران در هر دو دوره بود، اما عملکرد آن در ناگویا از نظر کیفیت مدال یک گام جلوتر رفت. ملی‌پوشان کشتی ایران در هانگژو ۵ طلا، ۴ نقره و یک برنز گرفتند؛ یعنی ۱۰ مدال. در ناگویا این آمار به ۶ طلا و یک برنز رسید؛ در مجموع ۷ مدال. کشتی در ناگویا سه مدال کمتر از هانگژو گرفت، اما تعداد طلاهایش یک مدال افزایش پیدا کرد و هیچ نقره‌ای نیز نداشت. از منظر جدول مدالی، این تغییر یک ارتقای روشن است؛ ۶ طلا برای یک فدراسیون، ارزش کیفی بیشتری از ۵ طلا، ۴ نقره و یک برنز دارد. همچنین نزدیک به یک سوم مدال‌های تمام کاروان ورزش ایران در این دوره از بازی‌هاست.

اهمیت این عملکرد زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم در ناگویا، با توجه به نزدیکی بازی‌های آسیایی به مسابقات جهانی، تیم‌های دوم کشتی آزاد و فرنگی ایران به این رقابت‌ها اعزام شدند. بنابراین حفظ صدرنشینی مدالی کشتی و افزایش تعداد طلاها، با وجود تغییر ترکیب تیم‌ها، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آن هم در شرایطی که میزبان، ژاپن بود که اکنون نزدیک‌ترین رقیب قاره‌ای ایران محسوب می‌شود و روی کشتی هم حساب ویژه‌ای باز کرده بود. فدراسیون کشتی را می‌توان در نتیجه برنده مطلق بخش کیفی این مقایسه دانست.

روئینگ؛

برنده بزرگ یک فدراسیون تازه‌استقلال‌یافته

روئینگ شاید یکی از مهم‌ترین داستان‌های آماری ناگویا باشد. در هانگژو، روئینگ زیرمجموعه آمار قایقرانی قرار داشت و حاصل کار آن ۲ مدال نقره بود. در ناگویا، با توجه به استقلال فدراسیون روئینگ، آمار این رشته برای کاروان ورزش ایران به صورت مستقل ثبت شد و ایران توانست ۲ طلا، ۳ نقره و یک برنز به دست آورد. بنابراین روئینگ نه‌تنها از نظر تعداد مدال رشد کرده، بلکه دو مدال طلای آن باعث شده کیفیت عملکرد این رشته نیز جهشی جدی داشته باشد.

کاراته؛

از یک طلا و دو برنز تا دو طلا و سه نقره

کاراته نیز در ناگویا عملکردی کاملاً متفاوت با هانگژو داشت. ایران در هانگژو یک طلا و دو برنز گرفت؛ سه مدال در مجموع. در ناگویا تعداد مدال‌ها به پنج رسید: ۲ طلا و ۳ نقره. یعنی تعداد مدال‌ها از سه مدال به پنج مدال افزایش پیدا کرد و کیفیت آن هم دو برابر شد. کاراته از جمله فدراسیون‌هایی است که در هر دو شاخص مورد نظر این گزارش، یعنی کیفیت و تعداد مدال، پیشرفت کرده است.

تکواندو؛

کاهش تعداد مدال، اما جهش در طلا

تکواندو یکی از جالب‌ترین نمونه‌های مقایسه است. این رشته در هانگژو ۳ نقره و ۵ برنز گرفت؛ در مجموع ۸ مدال، اما بدون حتی یک طلا که در ناگویا وضعیت تغییر کرد. در این دوره از بازی‌ها، تعداد مدال‌های تکواندو به چهار مدال کاهش یافت؛ ۲ طلا، یک نقره و یک برنز، اما همانطور که معیار عملکردی براساس کیفیت مدال است، تکواندو هم با دو طلا پیشرفت داشت. اگرچه در عمق عملکردی، تکواندو چهار مدال از دست داده است که این موضوع در جای خود می‌تواند نگران کننده باشد.

تکواندو را نمی‌توان صرفاً در فهرست رشته‌های موفق یا ناکام قرار داد. این فدراسیون از نظر حجم مدال افت کرده، اما از نظر کیفیت مدال عملکردی به‌مراتب بهتر داشته که طبیعتاً عملکردش نیازمند بررسی بیشتر است.

وزنه‌برداری؛

جهشی که فقط طلایی نیست

یکی از روشن‌ترین نمونه‌های پیشرفت در ناگویا، وزنه‌برداری است. وزنه‌برداری ایران در هانگژو تنها یک مدال نقره گرفت، اما در ناگویا به ۲ طلا و ۲ برنز رسید. یعنی تعداد مدال‌ها از یک به چهار افزایش پیدا کرده و مهم‌تر از آن، به لحاظ کیفی هم شرایط بهتر شد و ۲ طلا به دست آمد.

فدراسیون وزنه‌برداری همزمان در کیفیت و کمیت پیشرفت کرده است. در واقع اگر هدف از حضور در بازی‌های آسیایی را تبدیل ظرفیت ورزشکاران به مدال‌های بالاتر بدانیم، وزنه‌برداری یکی از بهترین نمونه‌های جهش ایران در ناگویاست؛ جهشی که تنها به جدول مدالی محدود نمی‌شود و از افزایش عمق مدال‌آوری نیز حکایت دارد.

دوومیدانی؛

ثبات در طلا، افزایش در مجموع با اشتباه مرگبار

دوومیدانی در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲ هانگژو یک طلا و یک نقره گرفت، اما در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی-ناگویا یک طلا، ۲ نقره و یک برنز به دست آورد. تعداد طلا ثابت مانده، اما مجموع مدال‌ها از ۲ به ۴ افزایش یافته است. در نتیجه دوومیدانی از نظر کیفیت طلایی پیشرفت نکرده، اما از نظر حجم و عمق مدال‌آوری عملکرد بهتری داشته است.

هرچند که وعده‌های این فدراسیون برای کسب ۱۰ مدال در بازی‌های آسیایی محقق نشد و یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات کاروان ایران هم مربوط به دوومیدانی بود. جایی که فاطمه محیطی‌زاده می‌توانست مدال ماده هفتگانه را کسب کند، اما با بی دقتی ورزشکار، مربی، سرپرست تیم و همچنین فدراسیون و پوشیدن کفش اشتباه در ماده پرش طول، این ورزشکار از جدول کنار گذاشته شد. مدالی که می‌توانست نقره و شاید حتی طلا باشد.

• بیشتر بخوانید:
  محیطی‌زاده و ماجرای مدال سوخته با بی اعتنایی به قوانین/ بی تخصصی در فدراسیون دوومیدانی

بسکتبال؛

بازگشت به جدول مدال‌ها با دو برنز

بسکتبال ایران در هانگژو ۲۰۲۲ نتوانست در جدول مدال‌ها جایی برای خود پیدا کند، اما در آیچی-ناگویا شرایط متفاوت بود و کاروان بسکتبال ایران با کسب دو مدال برنز، یکی در بخش تیمی و دیگری در بسکتبال سه‌نفره، به جدول مدال‌های ایران بازگشت. این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که بسکتبال از رشته‌های باسابقه ایران در بازی‌های آسیایی است و بنابراین، بازگشت آن به جمع مدال‌آوران را باید یک پیشرفت مدالی نسبت به هانگژو دانست؛ هرچند جنس این بازگشت، برنز بوده و هنوز با روزهای اوج بسکتبال ایران در سطح قاره فاصله دارد. به بیان دیگر، بسکتبال در ناگویا نه‌تنها افت هانگژو را جبران کرد، بلکه با دو مدال، سهم خود را در موفقیت کاروان ایران افزایش داد.

بوکس؛

بازگشت به مدال پس از یک دوره بدون افتخار

بوکس ایران نیز یکی دیگر از فدراسیون‌هایی بود که در هانگژو ۲۰۲۲ مدالی برای کاروان ایران به همراه نداشت، اما در آیچی-ناگویا با کسب یک مدال برنز توسط امیر اسماعیلی، بار دیگر نام خود را در جدول مدال‌های بازی‌های آسیایی ثبت کرد. اهمیت این مدال فقط به یک برنز محدود نمی‌شود؛ بوکس ایران سابقه طولانی در بازی‌های آسیایی دارد و پیش از هانگژو نیز در ادوار مختلف این رقابت‌ها روی سکو رفته بود. بنابراین، از منظر مقایسه مستقیم دو دوره، عملکرد بوکس در ناگویا یک گام رو به جلو محسوب می‌شود؛ فدراسیونی که در دوره قبل بدون مدال مانده بود، این بار توانست حداقل یک مدال به کاروان ایران اضافه کند و از نظر مدالی از صفر به یک برسد.

کوراش؛

طلای ثابت با افت کمی و کیفی در مدال‌آوری

کوراش در هانگژو یک طلا، ۳ نقره و یک برنز گرفت؛ پنج مدال در مجموع. در ناگویا همچنان یک طلایی باقی ماند، اما تعداد نقره‌ها به یک و مجموع مدال‌ها به سه کاهش یافت. بنابراین کوراش طلای خود را حفظ کرده، اما ۳ مدال نقره و یک برنز چطور به یک نقره و یک برنز تبدیل شد؟ دقیق‌تر اینکه دو مدال از مجموع مدال‌هایش کم شده و این کاهش در بخش نقره اتفاق افتاده است که همین افت کمی و حتی کیفی را هم نشان می‌دهد.

ووشو؛

نمونه روشن افت عملکرد

اگر بخواهیم یک نمونه روشن از افت واقعی پیدا کنیم، ووشو در صف اول گزینه‌هاست. ایران در هانگژو ۲ طلا، ۴ نقره و یک برنز و در مجموع ۷ مدال گرفت. در ناگویا این آمار به یک طلا و ۳ نقره کاهش پیدا کرد؛ یعنی ۴ مدال که  کم شدن سه مدال در مجموع و یک طلا، یک نقره و یک برنز از نظر کیفی را به همراه داشته است.

در نتیجه هم تعداد طلا نصف شده، هم مجموع مدال‌ها سه مدال کاهش یافته و هم برنز ایران از بین رفته است. ووشو در این مقایسه، هم در کیفیت و هم در کمیت دچار افت شده است که جای تأمل دارد. آن هم در شرایطی که ووشوی ایران در دنیا جایگاه خوبی دارد و تنها چین به عنوان رقیب ایران شناخته می‌شود. رشته‌ای که کشورهای زیادی هم در آن شرکت نمی‌کنند و کار ورزشکاران ایرانی و چینی برای کسب مدال راحت‌تر است.

ژیمناستیک؛

یک نقره بیشتر با اتفاق ویژه

ژیمناستیک در هانگژو یک مدال نقره داشت و در ناگویا به دو نقره رسید. این رشته از نظر تعداد مدال پیشرفت کرده، اما هنوز طلایی به سبد مدالی ایران اضافه نکرده است. بنابراین می‌توان عملکرد آن را بهبود کمی، بدون تغییر کیفی از نظر طلایی توصیف کرد. هرچند افزایش مدال نقره هم اثر کیفی خود را در جدول مدالی می‌گذارد. با این حال اتفاق ویژه برای ژیمناستیک حضور زنان ژیمناست در این مسابقات بود که برای اولین‌بار پس از انقلاب رقم خورد.

کبدی؛

همان تعداد مدال، اما با ارزش کیفی بیشتر

کبدی در هانگژو یک نقره و یک برنز گرفت. در ناگویا دو نقره به دست آورد. تعداد مدال‌ها تغییر نکرده، اما برنز به نقره تبدیل شده است. در نتیجه کبدی نیز از منظر کیفیت مدال یک گام رو به جلو برداشته، هرچند هنوز طلایی در کارنامه این دوره ثبت نشده است.

سنگ‌نوردی؛

عقب‌نشینی از طلا به نقره

سنگ‌نوردی در هانگژو یک طلا گرفت، اما در ناگویا تنها یک نقره به دست آورد. تعداد مدال ثابت مانده، اما کیفیت مدال پایین آمده است. این رشته یکی از نمونه‌های مشخصی است که نشان می‌دهد افزایش یا حفظ تعداد مدال‌ها لزوماً به معنای عملکرد بهتر نیست؛ وقتی طلای دوره قبل به نقره تبدیل می‌شود، از منظر جدول مدالی باید آن را افت کیفی دانست. رشته‌ای که رضا علیپور ورزشکار سرآمد آن است که باتوجه به بالا رفتن سن، شاید افت کیفی او منطقی باشد، اما فدراسیون کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی که متولی سنگ‌نوردی است، کدام پشتوانه‌سازی را برای این رشته انجام داده؟

والیبال؛

حفظ یک استاندارد طلایی

والیبال مردان ایران در هانگژو قهرمان شد و در ناگویا نیز عنوان قهرمانی را تکرار کرد. بنابراین این فدراسیون نه در تعداد مدال تغییر کرده و نه در کیفیت. یک طلا در هانگژو و یک طلا در ناگویا؛ هرچند عملکرد والیبال ساحلی ایران در این دوره از بازی‌ها بدون کسب مدال بود.

شطرنج؛

حذف یک طلای قطعی از سبد مقایسه

شطرنج در هانگژو یک طلا برای ایران داشت، اما در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ برگزار نشد که ورزشکاران ایرانی در این مسابقات شرکت کنند. بنابراین اینجا نمی‌توان عملکرد فدراسیون را در بازی‌های آسیایی بررسی کرد، زیرا اساساً فرصتی برای دفاع از مدال قبلی وجود نداشته است.

اسکیت؛

خروج کامل از جدول مدالی

اسکیت در هانگژو یک مدال نقره برای ایران داشت، اما در فهرست مدال‌آوران ناگویا قرار نگرفت. در نتیجه این رشته از یک مدال نقره به صفر مدال رسیده و از نظر مدالی عملکرد ضعیف‌تری داشته است.

شمشیربازی؛

از دو برنز به یک برنز

شمشیربازی نیز در ناگویا نسبت به هانگژو افت داشت. این رشته در هانگژو دو مدال برنز گرفت، اما در ناگویا تنها یک برنز به دست آورد. نه تنها طلا یا نقره‌ای به دست نیامده و پیشرفتی حاصل نشده، بلکه تعداد مدال‌ها نیز نصف شده است.

تنیس روی میز؛

افت یک مدال برنز

تنیس روی میز ایران در هانگژو دو مدال برنز گرفت و در ناگویا یک برنز. بنابراین تعداد مدال‌ها کاهش یافته که در مجموع مدالی روی کیفیت هم اثر گذار است، در حالی که پیشرفتی هم در رنگ مدال حاصل نشد؛ عملکرد تنیس روی میز از منظر مدالی باید افت محسوب شود.

تیراندازی؛

ثبات در برنز

تیراندازی در هر دو دوره یک مدال برنز گرفت. بنابراین نه پیشرفتی در کیفیت مدال دیده می‌شود و نه تغییری در تعداد مدال و صرفاً می‌توان ثبات را در این رشته مشاهده کرد که از سبد مدالی حذف نشده است.

قایقرانی؛

آمار ضعیف پس از جدایی روئینگ

بدون در نظر گرفتن مدال‌های نقره روئینگ در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲، قایقرانی در هانگژو سه برنز گرفت، اما در ناگویا یک برنز. در ظاهر، افت دو مدالی ثبت شده است. اگر قایقرانی را بدون در نظر گرفتن روئینگ نگاه کنیم، از ۳ برنز هانگژو به یک برنز ناگویا رسیده است؛ افت شدید این فدراسیون زمانی به چشم می‌آید که روئینگ هم از این فدراسیون جدا شده و این اتفاق فرصت بیشتری را به فدراسیون داده تا بتواند با برنامه‌ریزی و نظم بهتری در رشته‌های کانو، کایاک و بادبانی عمل کند، اما نتیجه و خروجی کار افت شدید از ۳ برنز به یک برنز بود.

فدراسیون‌های بی مدال و تازه وارد

در کنار فدراسیون‌هایی که از هانگژو تا ناگویا مسیر صعود یا سقوط داشتند، چند رشته نیز در سبد مدالی این مقایسه قرار گرفتند. رشته‌هایی که به هیچ مدالی نرسیدند، از جمله جودو، شنا، شیرجه و واترپلو، سوارکاری، دوچرخه‌سواری، تیراندازی با کمان و هندبال. برخی از این شکست‌ها یا عدم رسیدن به مدال‌ها اما با آبروریزی هم همراه بود. از جمله جودو که ورزشکارش در همان ثانیه‌های اول مسابقه شکست را پذیرفت یا فوتبال که حتی نتوانست از گروهش صعود کند.

با این حال پدل با یک برنز و ورزش‌های الکترونیک با یک طلا و یک برنز از جمله رشته‌هایی بودند که در غیاب برخی رشته‌ها در جدول مدالی، به بالاتر رفتن تعداد مدال‌های ایران از نظر کمی و کیفی کمک کردند.

ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو ۲۰۲۲:

• ۱۳ طلا، ۲۱ نقره، ۲۰ برنز؛ مجموع ۵۴ مدال

ایران در بازی‌های آسیایی ناگویا ۲۰۲۶:

• ۱۹ طلا، ۱۸ نقره، ۱۵ برنز؛ مجموع ۵۲ مدال

در نتیجه:

• طلا: ۶ مدال افزایش
• نقره: ۳ مدال کاهش
• برنز: ۵ مدال کاهش
• مجموع: ۲ مدال کاهش

اما مهم‌ترین عدد، همان شش طلای بیشتر است. اگر جدول مدالی را معیار اصلی قرار دهیم، ایران نه‌تنها از رتبه هفتم به ششم رسید، بلکه ترکیب مدال‌هایش نیز به سمت بالاترین سکوی ممکن حرکت کرد. با این حال، این به معنای یک موفقیت بدون نقص نیست. کاهش دو مدال در مجموع و به‌خصوص کاهش پنج مدال برنز نشان می‌دهد که ایران در بخش «عمق مدال‌آوری» با افت مواجه بوده است. به زبان ساده، ایران در ناگویا مدال‌های کمتری گرفت، اما مدال‌های مهم‌تری را به دست آورد.

کشتی، وزنه‌برداری، کاراته، روئینگ و تکواندو مهم‌ترین موتورهای این تغییر بودند؛ رشته‌هایی که یا طلای بیشتری گرفتند یا مدال‌های نقره و برنز دوره قبل را به مدال‌های باارزش‌تر تبدیل کردند. در نقطه مقابل، ووشو، اسکیت، شمشیربازی، تنیس روی میز و قایقرانی در جدول مدالی نسبت به هانگژو عقب نشستند.