آشنایی با نیکولای استاروستین، بنیانگذار باشگاه اسپارتاک مسکو؛ از دیدار با «رفیق لنین» تا اتهام توطئه علیه استالین
نیکولای استاروستین، از بزرگان فوتبال روسیه و شوروی سابق در دهه ۳۰ میلادی بود که پس از تأسیس باشگاه اسپارتاک مسکو، این باشگاه را به سطح نخست فوتبال کشورش معرفی کرد. استاروستین در دوران رهبری ژوزف استالین بر شوروی، به اتهامات غیرقابل قبولی زندانی و به اردوگاه کار اجباری فرستاده شد. پس از پایان رهبری استالین، نیکولای با ریاست باشگاه اسپارتاک مسکو به دنیای فوتبال بازگشت و تا پایان عمرش بر این مسند حضور داشت.
طرفداری | نیکولای استاروستین (Nikolai Starostin) زاده ۱۳ فوریه ۱۹۰۲ در شهر مسکوی امپراتوری سابق روسیه است. او در پست هافبک راست بازی میکرد. نیکولای دوران کودکی و نوجوانی خود را در منطقه پرسنیا، با عنوان شکاربانان، گذراند و پس از تحصیل در مدرسه خبرنگاران تجارت خارجی مسکو به فوتبال علاقهمند شد. او پس از انقلاب روسیه، به عنوان حسابدار در تعمیرگاههای مرکزی وزارت کشاورزی مسکو، شروع به فعالیت کرد. در همین روزها بود که نیکولای با رهبر وقت روسیه یعنی ولادیمیر لنین دیدار کرد؛ لنین که تحت تأثیر روحیه انقلابی نیکولای قرار گرفته بود، در هنگام خروج از محل کارش، جمله «خداحافظ رفیق استاروستین» را با ادبیات همیشگی کمونیستها، خطاب کرد. مرگ پدر در سال ۱۹۲۰ باعث شد تا نیکولای که فرزند ارشد خانواده بود، کفالت برادرانش را عهدهدار شود.
نحستین تلاشهای ورزشی استاروستین، حضور در مسابقات قهرمانی تازهکارهای بوکس بود که با قهرمانیاش در دسته نیمه سنگینوزن همراه شد. او در ادامه فعالیتهای خود به عنوان آجودان در نهمین اسکادران مهندسی-نظامی مسکو، فعالیت کرد و پس از آن، ریاست بخش مالی دفتر مسکو در خیابان میاسنیتسکایا را برعهده گرفت. علاقه کودکی نیکولای به فوتبال، از سال ۱۹۱۶ زنده شده بود؛ جایی که او به همراه مدرسه تجاری برادران منسفلد در مسابقات قهرمانی موسسات آموزشی شرکت کرد. در سال ۱۹۱۷، او در باشگاهی با نام RGO سوکول عضویت پیدا کرد و تا سال ۱۹۲۱، در آن حضور داشت. سه سال بازی در باشگاه صنایع غذایی، پنج سال بازی در باشگاه تعاونی صنعتی و یک سال حضور در باشگاه دوکات، تجربیات بعدی نیکولای در فوتبال آماتور روسیه بود. در تابستان ۱۹۲۲، استاروستین، از جمله بازیکنهایی بود که توانست در دیدار میان منتخب پتروگراد و منتخب مسکو، حضور داشته و پیراهن مسکو را برتن کند. در دیداری که با شکست مسکوییها به پایان رسید، استاروستین از جمله بازیکنانی بود که با ثبت یک گل، درخشیده و مورد توجه مطبوعات قرار گرفته بود. در یکی از مسابقات نیکولای بود که او مجبور شد تا به دلیل بیماری همسرش، دختر خردسالش را به ورزشگاه برده و در کنار زمین، قرار دهد؛ دویدن دختر استاروستین به زمین باعث شد تا پدرش، حمله همهجانبه تیمش را متوقف کند. در طول زمان، این بازیکن به یکی مهمترین بازیکنان منتخب مسکو تبدیل شد و به مدت ۱۵ فصل، در مسابقات مختلف داخلی و خارجی برایشان بازی کرد. حضور در شش بازی غیر رسمی برای تیم ملی اتحاد جماهیر شوروی نیز از دیگر دستاوردهای فوتبالی استاروستین بوده است. او در زمستانهای سرد کشورش، در هاکی روی یخ مشغول بود و به عنوان مهاجم بازی میکرد. دو قهرمانی در مسکو، دو قهرمانی در RSFSR، یک قهرمانی لیگ شوروی و حضور در مسابقات بینالمللی اسپارتاکیاد با تیم ملی هاکی شوروی، از دستاوردهای استاروستین در این ورزش بود.
سرعت بالا، شوتهای قدرتمند، شخصیت کاریزماتیک و بازوبند کاپیتانی تیم ملی شوروی باعث شده بود تا استاروستین در زمان خودش، از فوتبالیستهای معروف کشورش باشد. همین مهم باعث شده بود تا او با افراد مطرح شوروی در تعاملات مختلفی قرار گیرد؛ یکی از این افراد، الکساندر کوسارف، رئیس اتحادیه کمونیستهای لنینیست اتحادیه بود. در یکی از سفرهای شکار بود که کوسارف و استاروستین به تأسیس انجمن ورزشی جدیدی برای رقابت با تنها انجمن ورزشی مطرح شوروی یعنی دینامو افتادند. کوسارف قول داد تا در صورت رهبری این پروژه، تمامی حمایتهای ملزوم سیاسی را از استاروستین انجام دهد. در روزهایی که ورزش شوروی در مالکیت بخش دولتی قرار داشت، این پروژه جاهطلبانه بسیار مورد توجه استاروستین قرار گرفت تا در جلسه نامگذاری آن، او از روی کتاب «اسپارتاکوس»، اثر رافائلو جیووانیولی ایتالیایی، نام پروژه را «اسپارتاک» بگذارد. استاروستین خیلی زود، لوگوی باشگاه جدید را با کشیدن نواری سفید بر روی لوزی قرمز رنگی با حرف «C»، تکمیل کرد و باشگاه «اسپارتاک مسکو» را در سال ۱۹۳۴ متولد کرد. او به همراه برادرانش، نخستین بازیکنان این باشگاه شدند و آن را به یک تیم فوتبال قدرتمند برای رقابت با دینامو تبدیل کردند. خرید یک مرکز تمرینی، خریداری ساختمان کلیسای کاتولیک از یک باشگاه چینی و تبدیل آن به امکانات ورزشهای بوکس، کشتی و بیلیارد، تأسیس باشگاه هاکی روی یخ، ساختن یک استادیوم با جایگاههای ۳۰۰۰ نفری برای تیم فوتبال، از جمله خرجهای هنگفت مالکان باشگاه اسپارتاک بود که مجموعاً به مبلغ قابل توجه ۱۶۰ هزار روبل رسید.
عدم حمایت دولتی از باشگاه اسپارتاک مسکو، آن را به باشگاهی محبوب برای عامه طرفداران ورزش شوروی کرده بود؛ این محبوبیت به گونهای شد که در هر بازی، حدود ۳۰ هزار تماشاگر، مسابقات فوتبال اسپارتاک را مشاهده میکردند. ادامه محبوبیت اسپارتاک باعث شد تا یکی از مسابقات این باشگاه توسط ژوزف استالین، مشاهده شود. این بازیکن تا سال ۱۹۴۱ که سال بازنشستگیاش از فوتبال بود، در باشگاه اسپارتاک حضور داشت و به افتخارات فراوانی با این باشگاه رسید. ادامه قدرتنمایی استاروستین و تیمش، مورد توجه و غضب لاورنتی بریا، رئیس انجمن ورزشی «دینامو»، رقیب اسپارتاک قرار گرفت. گفته میشود بریا که متولد گرجستان و مورد حمایت استالین، رهبر وقت شوروی قرار داشت، پیش از اوجگیری ورزشی استاروستین، کینهای را از یک شکست در مسابقه دوستانهای در سالها قبل، از این بازیکن به دل گرفته بود. جنگ جهانی دوم باعث شد تا در سال ۱۹۴۱ که لیگ فوتبال شوروی معلق شده بود، کینه دیرینه بریا باعث شود تا او، استاروستین را با استفاده از رابطه نزدیکش با استالین، درگیر حواشی متعددی کند. در ادامه، اعدام کوسارف در پاکسازی بزرگ استالین باعث شد تا استاروستین، بیش از پیش در خطر از دست دادن تمام موفقیتهایش قرار گیرد. در روز ۲۰ مارس ۱۹۴۲ بود که استاروستین و برادرانش توسط «انکاود»، به اتهام تروریسم، ربودن قطارهای تولیدکننده محصولات و تبلیغات ضد شوروی، دستگیر شدند. در ادامه اتهامات مختلف نسبتدادهشده، استاروستین به برنامهریزی برای ترور استالین در یکی از مسابقات فوتبال میدان سرخ در سال ۱۹۲۶ نیز محکوم شده بود.
تصمیم نهایی برادران استاروستین، زیربار شکنجههای انکاود که شامل بیدار ماندن اجباری و از دست رفتن مفهوم «زمان» میشد، تصمیم گرفتند تا خفیفترین اتهامات خودشان را بپذیرند و به ۱۰ سال کار در اردوگاه کار اجباری گولاگ، محکوم شوند. در ادامه، نشان لنین از این بازیکن سلب و نام او و برادرانش از کتاب تاریخ فوتبال شوروی، به طرز گنگی، حذف شد. رزومه فوتبالی قابل احترام استاروستین باعث شده بود تا با وساطتهای فراوان، او برخلاف برادرانش که به کار اجباری سختی مشغول بودند، به عنوان مربی برای تیمهای دولتی در خاور دور، مشغول به کار شود. حضور به عنوان سرمربی در باشگاههای منتسب به دینامو از شهرهای اوختا، کومسومولسک آن آمور و آلماتی، از جمله این تصمیمها برای نیکولای بود. در سال ۱۹۴۸ و در حین کار در دینامو کومسومولسک بود که واسیلی استالین، فرزند رهبر شوروی یعنی ژوزف استالین با استاروستین تماس عجیبی را برقرار کرد. استالین کوچک که در تلاش برای جمعآوری بهترینهای ورزش برای باشگاهش، VVS مسکو بود، به استاروستین پیشنهاد داد تا هدایت این باشگاه را برعهده گیرد. استالین کوچک اعتقاد داشت که استاروستین، بدون دلیل موجهی در زندان است و میبایست به فعالیت فوتبالی بازگردد. با وجود همه این اتفاقات، قوانین سختگیرانه شوروی سابق حتی به پسر استالین نیز رحم نکرد و استاروستین، حتی به شعاع ۱۰۰ کیلومتری مسکو نیز نمیتوانست نزدیک شود. در نتیجه این مهم بود که استاروستین، با گذراندن دوره محکومیتش به کمک واسیلی در یک کارخانه، به آلماتی تبعید شد تا پس از کار در دیناموی این شهر، حضور در لوکوموتیو آن را نیز تجربه کرد.
پس از مرگ استالین و بریا در سال ۱۹۵۳، از استاروستین و برادرانش رفع اتهام شد و او به باشگاه محبوب خودش یعنی اسپارتاک بازگشت تا به عنوان ریاست باشگاه، به آنها کمک کند. استاروستین تا زمان فوت خود به اسپارتاک خدمت کرد؛ کمک به تأسیس لیگ برتر روسیه، پس از فروپاشی شوروی، به همراه استخدام سرمربیان مطرحی در این باشگاه همچون نیکیتا سیمونیان، از جمله میراث ماندگار او در تیمش بوده است. استاروستین در ۱۷ فوریه ۱۹۹۶، در سن ۹۳ سالگی درگذشت؛ او در آرامستان واگانکوفسکو به همراه برادرانش به خاک سپرده شده است. پلاک یادبودی از او در ساختمان شماره ۱۹ که ۳۰ سال محل زندگیاش بود، نصب و رونمایی شده است.
از سری خاطرات فوتبالی
- روبرتو ریولینو، پادشاه پارک برزیل؛ مبدع «دریبل الاستیکو» و زننده ضربه اتمی جام جهانی ۱۹۷۰
- مائورو کامورانزی؛ جادوگر تاندیل و هافبک جنگنده یوونتوس و تیم ملی ایتالیا
- اشتفان کیسلینگ؛ از آقای گلی بوندسلیگا و قدرنادیدگی ملی تا گل خطای دید ۲۰۱۳
- آرشیو تمامی مطالب این دسته
