از توسعه منطقه تا مشکلات داخلی/ اولویت فوتسال زنان ایران کجاست؟

به گزارش خبرنگار مهر، پنجمین دوره رقابت‌های فوتسال زنان آسیای مرکزی (کافا) در حالی به پایان رسید که این مسابقات تنها با حضور سه تیم ایران، تاجیکستان و قرقیزستان برگزار شد. غیبت ازبکستان و ترکمنستان باعث شد این دوره از رقابت‌ها بیش از هر زمان دیگری از نظر تعداد تیم‌های حاضر و سطح فنی مورد بحث قرار بگیرد. تیم ملی فوتسال زنان ایران نیز مطابق انتظار بدون اینکه با چالش جدی روبه‌رو شود ابتدا قرقیزستان را با نتیجه ۵ بر صفر شکست داد و سپس با برتری ۸ بر یک مقابل تاجیکستان پنجمین قهرمانی متوالی خود در این مسابقات را جشن گرفت. قهرمانی‌ای که از همان روز نخست کمتر کسی درباره آن تردید داشت و اختلاف سطح ایران با دو رقیب حاضر نتیجه نهایی را تا حد زیادی قابل پیش‌بینی کرده بود.

اما آنچه پس از پایان این مسابقات بیش از خود قهرمانی مورد توجه قرار گرفت بحث درباره اصل اعزام تیم ملی بزرگسالان به این رقابت‌ها بود. بسیاری از کارشناسان و اهالی فوتسال معتقد بودند که با توجه به سطح پایین مسابقات این تورنمنت نمی‌توانست محک مناسبی برای تیمی باشد که خود را برای رقابت‌های مهم‌تر از جمله مسابقات داخل سالن آسیا آماده می‌کند.

از نگاه منتقدان چنین مسابقاتی فرصت ارزشمندتری برای تیم ملی جوانان بود تا بازیکنان آینده‌دار کشور نخستین تجربه حضور در یک تورنمنت رسمی بین‌المللی را قبل از بازی‌های المپیک داکار به دست آورند. حتی برخی نیز اعتقاد داشتند تیم قهرمان لیگ برتر فوتسال زنان می‌توانست به عنوان نماینده ایران در این مسابقات حاضر شود تا هم تجربه بین‌المللی کسب کند و هم باشگاه‌های زنان بیش از گذشته در مسیر حرفه‌ای شدن قرار بگیرند.

منتقدان همچنین بر این باور بودند که اگر هدف اصلی کادر فنی آماده‌سازی تیم ملی بزرگسالان برای رقابت‌های پیش‌رو است برگزاری چند دیدار دوستانه با تیم‌های قدرتمند آسیایی ارزش فنی به مراتب بیشتری نسبت به دو مسابقه یک‌طرفه برابر تاجیکستان و قرقیزستان داشت. آنها معتقد بودند تیمی که سال‌ها در آسیا مدعی قهرمانی بوده برای حفظ جایگاه خود بیش از هر چیز به بازی‌های باکیفیت و مسابقاتی نیاز دارد که نقاط ضعفش را آشکار کند نه رقابت‌هایی که نتیجه آنها از پیش قابل حدس باشد.

در چنین فضایی شهرزاد مظفر سرمربی تیم ملی فوتسال زنان در گفت‌وگویی مفصل به این انتقادها پاسخ داد و از تصمیم فدراسیون برای حضور در کافا دفاع کرد. مظفر تأکید کرد که کافا یک تورنمنت رسمی است و اساساً حضور یا عدم حضور در چنین مسابقاتی نباید صرفاً بر مبنای قدرت یا ضعف حریفان ارزیابی شود. او معتقد است ایران به عنوان یکی از قدرت‌های فوتسال زنان آسیا علاوه بر کسب نتیجه وظیفه دارد در توسعه فوتسال زنان در منطقه نیز نقش‌آفرینی کند. از نگاه او اگر حضور تیم ملی ایران باعث افزایش انگیزه، ارتقای سطح فنی و رشد کشورهای آسیای مرکزی شود این اتفاق نه تنها ایرادی ندارد بلکه باید به آن افتخار کرد.

سرمربی تیم ملی البته تنها به این موضوع اکتفا نکرد و دلیل مهم‌تری را نیز برای حضور در کافا مطرح کرد. او توضیح داد که پس از جام جهانی تیم ملی وارد یک چرخه بازسازی شده و حدود ۵۰ درصد ترکیب تیم تغییر کرده است. به گفته مظفر چند بازیکن برای نخستین بار پیراهن تیم ملی را بر تن کردند و مسابقات کافا بهترین فرصت بود تا این نفرات بدون قرار گرفتن زیر فشار رویارویی با قدرت‌های بزرگ آسیا و جهان نخستین تجربه رسمی خود را پشت سر بگذارند. از دیدگاه کادر فنی فرآیند جوان‌گرایی باید مرحله به مرحله انجام شود و بازیکنان جوان پیش از حضور در مسابقات بزرگ نیازمند تجربه‌اندوزی در تورنمنت‌هایی مانند کافا هستند.

این استدلال از منظر فنی قابل درک است. بدون تردید هیچ تیمی نمی‌تواند نسل جدید خود را مستقیماً مقابل تیم‌های بزرگ و صاحب نام قرار دهد و انتظار بهترین عملکرد را داشته باشد. بازیکنان جوان به مسابقه رسمی نیاز دارند و این موضوع یکی از اصول پذیرفته‌شده در ورزش حرفه‌ای است. اما در کنار این استدلال پرسشی اساسی همچنان باقی می‌ماند؛ آیا فوتسال زنان ایران در شرایطی قرار دارد که توسعه فوتسال منطقه را یکی از اولویت‌های خود بداند؟

ایران همچنان یکی از قدرت‌های فوتسال زنان آسیاست و هیچ‌کس نمی‌تواند این جایگاه را نادیده بگیرد. دو عنوان قهرمانی آسیا، حضور در جام جهانی و سال‌ها قرار گرفتن در جمع مدعیان سرمایه ارزشمندی برای فوتسال زنان ایران محسوب می‌شود. اما در سوی دیگر واقعیت‌هایی نیز وجود دارد که نمی‌توان از کنار آنها به سادگی عبور کرد.

تیم ملی ایران در آخرین دوره جام ملت‌های آسیا نتوانست از عنوان قهرمانی خود دفاع کند و تاج آسیا را از دست داد. اتفاقی که نشان داد فاصله ایران با رقبای اصلی خود کاهش یافته و حفظ جایگاه گذشته دیگر کار آسانی نیست. از سوی دیگر خود مظفر نیز تأکید می‌کند که پروژه نسل‌سازی تازه آغاز شده است. موضوعی که این سؤال را ایجاد می‌کند که اگر امروز هنوز در مرحله بازسازی قرار داریم آیا زمان مناسبی برای صحبت از نقش‌آفرینی در توسعه فوتسال منطقه است؟

در کنار مسائل فنی تیم ملی وضعیت لیگ برتر فوتسال زنان نیز طی سال‌های اخیر چندان امیدوارکننده نبوده است. هر فصل اخبار انصراف برخی باشگاه‌ها، مشکلات مالی، تغییر مالکیت تیم‌ها و کاهش سرمایه‌گذاری در فوتسال زنان منتشر می‌شود. بسیاری از تیم‌ها با حداقل امکانات در مسابقات حاضر می‌شوند و ثبات لازم برای شکل‌گیری یک لیگ قدرتمند وجود ندارد. در چنین شرایطی طبیعی است که معتقد باشیم توسعه فوتسال ایران باید از لیگ آغاز شود؛ جایی که بازیکنان ملی‌پوش و نسل آینده این رشته از دل آن بیرون می‌آیند.

شاید اگر لیگ داخلی از ثبات بیشتری برخوردار بود، باشگاه‌ها با قدرت بیشتری فعالیت می‌کردند و روند جوان‌گرایی در سال‌های گذشته با برنامه‌ریزی دقیق‌تری دنبال می‌شد امروز صحبت از کمک ایران به توسعه فوتسال منطقه بیشتر مورد پذیرش قرار می‌گرفت. اما اکنون که خود تیم ملی در حال پوست‌اندازی است، تیم ملی که از برگزاری حتی یک بازی تدارکاتی ناتوان است و لیگ نیز با چالش‌های متعددی دست و پنجه نرم می‌کند این پرسش همچنان پابرجاست که آیا اولویت نخست فوتسال زنان ایران باید توسعه کشورهای منطقه باشد یا حل مسائل ساختاری خود؟

البته این پرسش به معنای نادیده گرفتن اهمیت کافا یا مخالفت با حضور ایران در این رقابت‌ها نیست. حضور در مسابقات رسمی به‌ویژه برای بازیکنان جوان می‌تواند مفید باشد و بخشی از فرآیند آماده‌سازی را تشکیل دهد. اما شاید بهتر باشد پیش از آنکه از نقش ایران در توسعه فوتسال منطقه سخن گفته شود برنامه‌ای جدی‌تر برای تقویت لیگ، افزایش کیفیت مسابقات داخلی، استمرار فرآیند جوان‌گرایی و بازگرداندن تیم ملی به قله فوتسال آسیا تدوین و اجرا شود.

شاید آن زمان وقتی فوتسال زنان ایران دوباره با اقتدار بر بام آسیا ایستاد و لیگ داخلی نیز از ثبات و کیفیت مطلوب برخوردار شد بتوان با اطمینان بیشتری از نقش‌آفرینی در توسعه فوتسال زنان منطقه سخن گفت. نقشی که بدون تردید شایسته یکی از پرافتخارترین تیم‌های فوتسال زنان آسیاست.