دستاوردسازی از حذف؛ نسخهای که فقط در فوتبال ایران پیچیده میشود
منبع : خبرگزاری دانشجو
وقتی ژاپن با صعود از گروه، نمایش مقابل بزرگان جهان و شکست برابر برزیل باز هم خود را ناکام میداند، عجیب است که در فوتبال ایران سه تساوی و حذف از مرحله گروهی جام جهانی ۴۸ تیمی قرار است بهعنوان افتخار فروخته شود
به گزارش خبرنگار ورزشی خبرگزاری دانشجو، تیم ملی فوتبال ژاپن در مرحله یکشانزدهم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ مقابل برزیل شکست خورد و از دور رقابتها کنار رفت؛ شکستی که برای فوتبال ژاپن «ناکامی» محسوب میشود، نه دستاورد. همین تفاوت ساده، فاصلهای بزرگ میان فوتبالهایی است که بهدنبال پیشرفتاند و فوتبالهایی که پس از هر حذف، مشغول ساختن روایت پیروزی میشوند.
ژاپن برای هشتمین بار در جام جهانی حاضر شد، از مرحله گروهی عبور کرد و باز هم در نخستین بازی حذفی متوقف شد. آنها در پنج بازی حذفی تاریخ جام جهانی هنوز رنگ پیروزی را ندیدهاند. با این حال، هیچکس در توکیو این حذف را با ادبیات تبلیغاتی بزک نمیکند. نه کسی از «فتح قلههای جدید» حرف میزند، نه مدیران برای خودشان مراسم تقدیر میگیرند و نه شکست را با چند جمله احساسی به موفقیت تاریخی تبدیل میکنند.
از نباختن تا حذف شدن، روایت تلخ ایران در جام جهانی ۲۰۲۶
ژاپنیها با صدها بازیکن در مسیر فوتبال حرفهای، با لژیونرهای پرتعداد در اروپا، با ساختار آکادمی، لیگ منظم، برنامه بلندمدت و شکست دادن تیمهایی مثل آلمان و اسپانیا، هنوز حذف در مرحله حذفی را ناکامی میدانند. اما در ایران، برخی مدیران فدراسیون فوتبال تلاش میکنند حذف از مرحله گروهی جام جهانی ۴۸ تیمی و کسب سه تساوی را بهعنوان افتخاری بزرگ به افکار عمومی بفروشند.
این همان نقطهای است که فوتبال ایران را عقب نگه داشته است؛ نه فقط کمبود امکانات، نه فقط ضعف زیرساخت، نه فقط تحریم و مشکلات اقتصادی، بلکه عادت خطرناک به دستاوردسازی از ناکامی.
وقتی تیمی برنده نمیشود، اما مدیرانش دنبال جشن هستند، مشکل فقط فنی نیست؛ مشکل فرهنگی و مدیریتی است. وقتی حذف، با چند آمار گزینشی و چند تیتر سفارشی تبدیل به «عملکرد تاریخی» میشود، دیگر چه نیازی به اصلاح باقی میماند؟ وقتی ناکامی هزینه ندارد، چرا باید کسی پاسخگو باشد؟
در فوتبال حرفهای، شکست پیامد دارد. آلمان پس از حذفهای پیاپی از جام جهانی وارد دوره بازنگری شد. بلژیک بعد از حذف از مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۲ شاهد پایان کار روبرتو مارتینز بود. مکزیک پس از همان رقابتها همکاری با خراردو مارتینو را تمام کرد. در فوتبالهای جدی، مربی و مدیر میدانند که تورنمنت بزرگ محل شعار نیست؛ محل حسابکشی است.
اما در فوتبال ایران، حسابکشی جای خود را به روایتسازی داده است. بهجای اینکه بپرسیم چرا تیم ملی هنوز در تاریخ جام جهانی حتی یکبار از گروه صعود نکرده، میپرسند چرا قدر سه تساوی را نمیدانید! بهجای اینکه درباره ضعف فنی، میانگین سنی بالا، نبود جوانگرایی، ناکامی تیمهای پایه، افت باشگاهها در آسیا و نبود برنامه توسعه سؤال شود، از «غرور ملی» حرف میزنند.
ادبیات دستاوردسازی خطرناکتر از خود حذف است
چون حذف، یک نتیجه ورزشی است؛ اما دستاوردسازی از حذف، تخریب معیارهای فوتبال است. وقتی باختن و نبردن را موفقیت معرفی کنیم، نسل بعدی هم از خودش مطالبه بزرگتری نخواهد داشت. تیمی که برای صعود نکردن جشن بگیرد، هرگز به صعود به مراحل بالاتر فکر نمیکند.
ژاپن پس از حذف، سرش را پایین میاندازد، عذرخواهی میکند و دوباره برای رسیدن به یکچهارم نهایی برنامه مینویسد. ایران، اما بعد از حذف، دنبال قاب یادگاری، تیتر تبلیغاتی، مراسم بدرقه و روایت افتخار میگردد. همین تفاوت، معنای واقعی توسعه است.
اگر سه تساوی و حذف از گروه دستاورد است، پس ناکامی چیست؟
مسئولان فدراسیون فوتبال ایران باید به این پرسش ساده پاسخ دهند: اگر سه تساوی و حذف از گروه دستاورد است، پس ناکامی چیست؟ اگر نرسیدن به مرحله بعد موفقیت است، پس معیار شکست کجاست؟ اگر در جام جهانی ۴۸ تیمی هم عبور از گروه مطالبه زیادی محسوب میشود، پس دقیقاً فوتبال ایران قرار است چه زمانی از مرحله توجیه عبور کند؟
واقعیت این است که فوتبال ایران سالهاست با «حداقلها» زندگی میکند و همان حداقلها را با حداکثر تبلیغات به مردم تحویل میدهد. یکبار قرعه سخت است، یکبار داوری مقصر است، یکبار امکانات کم است، یکبار فرصت آمادهسازی نبوده و یکبار هم همان نتیجه ضعیف بهعنوان دستاورد معرفی میشود. نتیجه، اما تغییر نمیکند: حذف، حذف است.
فدراسیونی که پس از حذف بهجای ارائه گزارش فنی، دنبال تولید افتخار مصنوعی است، نه دغدغه توسعه دارد و نه شجاعت پاسخگویی. توسعه یعنی برنامه، ارزیابی، اصلاح و مسئولیتپذیری؛ نه پنهان شدن پشت چند جمله احساسی.
فوتبال ایران زمانی پیشرفت میکند که مدیرانش بفهمند مردم دیگر با واژهها قانع نمیشوند. مردم جدول را میبینند، نتیجه را میبینند، حذف را میبینند و تفاوت میان موفقیت واقعی و تبلیغات را میفهمند.
ژاپن با وجود همه پیشرفتهایش هنوز از خودش راضی نیست؛ ایران با وجود همه ناکامیهایش میخواهد از خودش تقدیر کند. همین یک جمله، خلاصه وضعیت فوتبال دو کشور است.
خانه تکانی تیم ملی فوتبال آلمان پس از حذف از جام جهانی ۲۰۲۶
تاریخ سازی دوباره لیونل مسی در جام جهانی ؛ این فوق ستاره تمام نشدنی + جزئیات
واکنش معنادار کارلو آنچلوتی به ارلینگ هالند
مصاحبههای هالند؛ ترفندی برای کاهش فشار روی نروژ از نگاه برونو گیمارش
واکنش غیرمنتظره لوباکیو به سوال خبرنگاران درباره مورینیو
رفسفورد و بلاتکلیفی در بارسا؛ تصمیم نهایی پس از جام جهانی
