طرفداری | تعویق نزدیک به یک‌ساله جام ملت‌های آسیا فرصتی تازه پیش روی فوتبال ایران قرار داده تا علاوه بر بازنگری در وضعیت نیمکت تیم ملی و آینده همکاری با امیر قلعه‌نویی، برای جوان‌گرایی و عبور تدریجی از نسل فعلی ملی‌پوشان نیز برنامه‌ریزی کند؛ فرصتی که نباید به‌سادگی از دست برود.

تعویق یک‌ساله جام ملت‌های فوتبال آسیا، معادلات آماده‌سازی تیم ملی ایران برای این رقابت‌ها را تغییر داده است. این اتفاق در کنار ایجاد فرصت بیشتر برای آماده‌سازی، دو موضوع مهم را دوباره به کانون توجه می‌آورد: آینده نیمکت تیم ملی با هدایت امیر قلعه‌نویی و ضرورت جوان‌گرایی در ترکیب ملی‌پوشان.

کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرد که جام ملت‌های ۲۰۲۷ که قرار بود از هفتم ژانویه تا پنجم فوریه ۲۰۲۷ در عربستان برگزار شود، به دلیل شرایط ویژه منطقه، مشکلات لجستیکی و اختلال در سفرها، به بازه ۲۳ دسامبر ۲۰۲۷ تا ۲۱ ژانویه ۲۰۲۸ (دوم دی تا اول بهمن ۱۴۰۶) منتقل شده است. این تصمیم اگرچه با هدف حفظ شرایط مناسب برگزاری مسابقات اتخاذ شده، اما برای تیم‌های ملی شرکت‌کننده، از جمله ایران، فرصت و البته مسئولیت تازه‌ای ایجاد می‌کند.

فرصت تازه برای تصمیم درباره نیمکت تیم ملی

نخستین موضوعی که با اعلام این خبر اهمیت پیدا می‌کند، وضعیت نیمکت تیم ملی ایران است. در ماه‌های گذشته، یکی از استدلال‌های مطرح‌شده درباره ادامه همکاری با امیر قلعه‌نویی این بود که فاصله چندانی تا جام ملت‌ها باقی نمانده و تغییر کادر فنی در چنین شرایطی می‌تواند فرصت آماده‌سازی تیم را محدود کند.

این استدلال با تغییر زمان برگزاری مسابقات، دست‌کم از نظر زمانی شرایط متفاوتی پیدا کرده است. اکنون نزدیک به ۱۱ ماه فرصت تا آغاز جام ملت‌ها وجود دارد و فدراسیون فوتبال می‌تواند با بررسی دقیق‌تر عملکرد تیم ملی، درباره ادامه همکاری با کادر فنی یا انتخاب مسیر جدید تصمیم بگیرد. البته قرارداد امیر قلعه‌نویی نیز در شهریور امسال تا پایان جام ملت‌های آسیا تمدید شد؛ بنابراین موضوع، صرفاً پایان قرارداد در موعد قبلی نیست. با تغییر زمان مسابقات، فدراسیون باید مشخص کند که آیا همچنان به برنامه فعلی و ادامه همکاری با سرمربی تیم ملی اعتقاد دارد یا این فرصت را زمان مناسبی برای بازنگری در تصمیم خود می‌داند.

نسلی که یک سال پیرتر می‌شود

موضوع دیگر، وضعیت سنی بازیکنان تیم ملی است. بخش قابل‌توجهی از مهره‌های اصلی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ و مسابقات اخیر، در آستانه ورود به میانه دهه چهارم زندگی خود قرار دارند و با انتقال جام ملت‌ها به زمستان ۱۴۰۶، سن آن‌ها در زمان برگزاری این رقابت‌ها بیشتر خواهد بود. برای نمونه، بر اساس برآورد سنی بازیکنان اصلی فعلی، علیرضا بیرانوند در آن مقطع ۳۵ ساله، شجاع خلیل‌زاده ۳۸ ساله، محمدحسین کنعانی‌زادگان ۳۳ ساله و احسان حاج‌صفی ۳۷ ساله خواهند بود. مهدی طارمی نیز به ۳۵ سالگی می‌رسد و علیرضا جهانبخش ۳۴ ساله خواهد شد.

در خط میانی نیز سعید عزت‌اللهی ۳۱ ساله، سامان قدوس ۳۴ ساله و روزبه چشمی ۳۴ ساله خواهند بود. در خط دروازه، علاوه بر بیرانوند، سیدحسین حسینی ۳۵ ساله و پیام نیازمند ۳۲ ساله می‌شوند. میلاد محمدی نیز در آن مقطع ۳۴ سال خواهد داشت. یک سال دیگر، میانگین سنی همین ۱۳ بازیکن که تنها بخشی از مهره‌های اصلی تیم ملی فعلی هستند، به حدود ۳۴ سال می‌رسد. این آمار اگرچه به‌تنهایی معیار کاملی برای سنجش کیفیت یک تیم نیست، اما ضرورت توجه به آینده ترکیب ملی را نشان می‌دهد.

جوان‌ها در صف انتظار؛ فرصتی برای تغییر نسل

فوتبال ایران بازیکنان جوانی دارد که می‌توانند در این فرصت زمانی بیشتر، خود را به سطح تیم ملی بزرگسالان برسانند. فهرست ۲۳ نفره تیم ملی امید برای بازی‌های آسیایی ناگویا، نمونه‌ای از ظرفیت موجود در نسل بعدی فوتبال ایران است. محمد خلیفه، امین حزباوی، دانیال ایری، امیرمحمد رزاقی‌نیا، اسماعیل قلی‌زاده، سعید سحرخیزان، کسری طاهری، رضا غندی‌پور، مبین دهقان، ابوالفضل کوهی و دیگر بازیکنان این فهرست، از جمله چهره‌هایی هستند که می‌توانند در مسیر حضور در تیم ملی بزرگسالان قرار بگیرند.

البته دعوت از بازیکنان جوان صرفاً به معنای کنار گذاشتن مهره‌های باتجربه نیست. تیم ملی برای حضور موفق در یک تورنمنت بزرگ به ترکیبی متوازن از تجربه و انگیزه نیاز دارد، اما این توازن زمانی شکل می‌گیرد که جوان‌ها پیش از رسیدن به روزهای پایانی آماده‌سازی، فرصت حضور در اردوها و مسابقات ملی را پیدا کنند. یک سال فرصت می‌تواند به کادر فنی فعلی یا هر سرمربی دیگری که در آینده هدایت تیم ملی را برعهده می‌گیرد، امکان ارزیابی بازیکنان جوان، برگزاری اردوهای هدفمند و ایجاد رقابت در پست‌های مختلف را بدهد. در واقع، اگر قرار باشد تغییر نسل در تیم ملی اتفاق بیفتد، این تغییر نباید به روزهای نزدیک به جام ملت‌ها موکول شود.