«فانکشنال ترینینگ»؛ رویکردی نوین برای ارتقای ورزش قهرمانی ایران
منبع : خبرگزاری مهر
موفقیت دیگر تنها نتیجه افزایش حجم تمرین یا تکرار مهارتهای ورزشی نیست، بلکه حاصل تلفیق دانش حرکتشناسی، علوم اعصاب، روانشناسی ورزش، تغذیه عملکردی و ارزیابیهای تخصصی است.
دکتر بابک امیری نژاد رئیس کمیته فانکشنال ترینینگ (تمرینات کاربردی ) فدراسیون آمادگی جسمانی در یادداشتی برای گروه ورزشی خبرگزاری مهر در این مورد نوشته است:
«ورزش قهرمانی در جهان امروز، بیش از هر زمان دیگری بر پایه علم، پژوهش و فناوری استوار است. موفقیت دیگر تنها نتیجه افزایش حجم تمرین یا تکرار مهارتهای ورزشی نیست، بلکه حاصل تلفیق دانش حرکتشناسی، علوم اعصاب، روانشناسی ورزش، تغذیه عملکردی و ارزیابیهای تخصصی است. در چنین شرایطی، فانکشنال ترینینگ (تمرینات کاربردی) به عنوان یکی از مهمترین رویکردهای نوین علوم ورزشی، جایگاه ویژهای در برنامههای آمادهسازی ورزشکاران حرفهای پیدا کرده است.
فانکشنال ترینینگ حرف تازهای برای ورزش ایران دارد؛ زیرا این رویکرد، ورزشکار را به صورت یک مجموعه یکپارچه از جسم، ذهن و سیستم عصبی میبیند و هدف آن، ارتقای کیفیت حرکت و بهبود عملکرد واقعی در شرایط مسابقه است، نه صرفاً افزایش قدرت یا حجم عضلات.
در فوتبال، بازیکن در طول ۹۰ دقیقه مسابقه هزاران تصمیم حرکتی و شناختی میگیرد. تغییر مسیر، شتابگیری، توقف ناگهانی، حفظ تعادل، اجرای مهارتهای تکنیکی و تصمیمگیری در کسری از ثانیه، همگی نیازمند هماهنگی کامل میان سیستم عضلانی، عصبی و شناختی هستند. به همین دلیل، تمرینات فانکشنال میتوانند نقش مهمی در ارتقای عملکرد فوتبالیستها ایفا کنند.
از نگاه ما در کمیته فانکشنال ترینینگ، این رویکرد بر چند رکن اساسی استوار است:
نخست؛ بادی فانکشنال (Body Functional) که بر بهبود الگوهای حرکتی، افزایش قدرت کاربردی، تعادل، چابکی، انعطافپذیری، ثبات مرکزی بدن و کنترل حرکت تمرکز دارد.
دوم؛ نوروفانکشنال (Neuro Functional) که با هدف ارتقای هماهنگی مغز و عضلات، افزایش سرعت پردازش اطلاعات، بهبود زمان واکنش، دقت حرکتی و کنترل عصبی-عضلانی طراحی میشود.
سوم؛ سایکوفانکشنال (Psycho Functional) که به توسعه تواناییهای شناختی و روانشناختی ورزشکار از جمله تمرکز، تصمیمگیری، کنترل هیجان، مدیریت استرس و اعتمادبهنفس میپردازد.
چهارم؛ فانکشنال فود (Functional Food) یا تغذیه عملکردی که نقش مهمی در تأمین انرژی، بهبود ریکاوری، حفظ سلامت، سازگاری با تمرینات و افزایش آمادگی ورزشکار دارد و باید متناسب با نیازهای هر رشته و هر ورزشکار برنامهریزی شود.
در کنار این ارکان، ارزیابی علمی ورزشکار اهمیت ویژهای دارد. استفاده از سیستمهای غربالگری حرکتی مانند Functional Movement Screen (FMS) این امکان را فراهم میکند تا کیفیت الگوهای حرکتی، محدودیتهای عملکردی و عدم تقارنهای احتمالی شناسایی شوند و بر اساس نتایج ارزیابی، برنامه تمرینی متناسب با ویژگیهای هر ورزشکار طراحی شود. هرچند FMS به تنهایی پیشبینیکننده قطعی آسیب نیست، اما میتواند در کنار سایر ارزیابیهای تخصصی، به طراحی برنامههای اصلاحی و ارتقای کیفیت حرکت کمک کند.
امروزه بسیاری از باشگاهها و مراکز حرفهای دنیا از مدلهای چندبعدی تمرین استفاده میکنند؛ مدلهایی که در آن، آمادگی جسمانی، عملکرد عصبی، تواناییهای شناختی، تغذیه و ارزیابی عملکرد به صورت یکپارچه مورد توجه قرار میگیرند. اعتقاد دارم ورزش ایران نیز باید با همین نگاه علمی حرکت کند.
کمیته فانکشنال ترینینگ فدراسیون آمادگی جسمانی، با هدف توسعه آموزشهای تخصصی، تربیت مربیان توانمند، استانداردسازی تمرینات کاربردی، گسترش پژوهشهای علمی و ترویج فرهنگ ارزیابی عملکرد، برنامههای متعددی را در دستور کار قرار داده است. هدف نهایی ما، ایجاد بستری علمی برای ارتقای کیفیت ورزش کشور، کاهش آسیبهای ورزشی و افزایش موفقیت ورزشکاران ایرانی در میادین بینالمللی است.
بدون تردید، آینده ورزش متعلق به رویکردهای علمی، میانرشتهای و فردمحور است. فانکشنال ترینینگ میتواند یکی از ستونهای اصلی این تحول در ایران باشد و با تکیه بر دانش روز، مسیر تازهای را برای توسعه ورزش قهرمانی و همگانی کشور ترسیم کند.
