فوتبال باید فوراً فکری به حال معضل داوری کند؛ حتی به قیمت حذف VAR
منبع : طرفداری
یک آخر هفته معمولی با داوری بیحاشیه؛ این تنها خواسته هواداران فوتبال است. اما در فضای فعلی، چنین چیزی هرگز رخ نخواهد داد.
طرفداری | اگر دور چهارم جام حذفی انگلیس یک درس به ما داده باشد، این است که نبود کمک داور ویدیویی (VAR) قطعاً به معنای نبود جنجال نیست. نیمه اول بازی استون ویلا و نیوکاسل به تنهایی دلیل قانعکنندهای بود که چرا هنوز به تکنولوژی برای تشخیص آفسایدها و صحنههای پنالتی نیاز داریم.
در همین حال در ایتالیا، تقریباً تمام کسانی که بازی یوونتوس و اینتر پرحاشیه را تماشا کردند، بر سر یک موضوع اتفاق نظر داشتند: اگر VAR اجازه دخالت در صحنه کارت زرد دوم را داشت، میشد از آن وقایع شرمآور داخل و خارج زمین جلوگیری کرد؛ تصمیمی که تأثیری حیاتی بر بازی و سرنوشت قهرمانی سری آ داشت.
در نتیجه، اکنون صحبت از این است که نهاد بینالمللی فوتبال (IFAB) قوانین بازی را تا پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ اصلاح کند. اما اینکه چنین تغییری مثبت است یا خیر، جای بحث دارد؛ زیرا در حالی که بسیاری خواهان کمرنگ شدن نقش VAR یا حذف کامل آن هستند، عدهای دیگر بیم آن را دارند که سطح داوری چنان سقوط کرده که داوران بدون تکنولوژی، کاملاً مستأصل خواهند شد. اما چطور به اینجا رسیدیم؟ گام بعدی چیست؟ و مربیان و بازیکنان چقدر در دشوارتر کردن کار داوران مقصرند؟
ورود VAR قرار بود نقطه عطفی برای فوتبال باشد؛ ورزشی که در استفاده از تکنولوژی برای اصلاح اشتباهات فاحش، از رقبای خود عقب مانده بود. در واقع، استفاده از آن برای تشخیص عبور توپ از خط دروازه، تصمیمی کاملاً بدیهی بود. روبرتو روزتی، مدیر داوری یوفا، هفته گذشته در بروکسل گفت:
هشت سال پیش در لندن درباره فلسفه VAR بحث کردیم. ما از اشتباهات واضح حرف زدیم، چون تکنولوژی در تصمیمات عینی و فکتها فوقالعاده عمل میکند.
اما او افزود:
ارزیابیهای ذهنی و سلیقهای دشوارتر است. به همین دلیل روی عبارت اشتباهات واضح و مبرهن تأکید کردیم. معتقدم باید در جلسات پایان فصل دوباره در این باره گفتگو کنیم، چون نمیتوانیم به سمت مداخلات میکروسکوپی VAR حرکت کنیم.
با این حال، به نظر میرسد دیگر کار از کار گذشته است. زمانی که صرف بازبینی تصمیمات سلیقهای (همان مواردی که روزتی به آن اشاره کرد) میشود، اکنون به مرز مضحک بودن رسیده است. همانطور که این مدیر ایتالیایی به گاردین گفت:
وقتی صحنه را با دور آهسته تماشا میکنید، میتوانید ایرادات زیادی در آن پیدا کنید.
مربیان و کارشناسان بارها استدلال کردهاند که برخی برخوردها در بازبینی ویدیویی بسیار خشنتر از واقعیت به نظر میرسند. همچنین سرخوردگی فزایندهای نسبت به عدم ثبات در تصمیمات وجود دارد؛ به طوری که برخوردی جزئی در محوطه جریمه یک هفته پنالتی است و هفته بعد نه. اما آنچه واقعاً خشمبرانگیز است، این است که حتی آفسایدها هم با VAR به یک موضوع قابل حل تبدیل نشدهاند.
به عنوان مثال، در نیمهنهایی کوپا دل ری بین اتلتیکو مادرید و بارسلونا، هفت دقیقه زمان برد تا داور ویدیویی تشخیص دهد گل پائو کوبارسی باید به دلیل آفساید مردود شود. هانسی فلیک، سرمربی بارسلونا، پس از بازی با عصبانیت گفت:
این یک افتضاح است. هفت دقیقه معطلی؟ شوخی میکنید. وقتی صحنه را دیدم، واضح بود که آفسایدی نیست. اگر در این هفت دقیقه چیزی پیدا کردند، باشد، اما به ما هم بگویید. هیچ شفافیتی در ارتباطات وجود ندارد.
ضعف در اطلاعرسانی قطعاً یک معضل جدی است. وقتی تیمهای لیگ برتر در سال ۲۰۲۴ با اکثریت قاطع (۱۹ رأی موافق از ۲۰ رأی) به ماندگاری VAR رأی دادند، با این شرط بود که فرآیند تصمیمگیری کوتاهتر و برای بازیکنان، مربیان و هواداران داخل استادیوم شفافتر شود.
با این حال، احکام صادره هنوز مبهم توضیح داده میشوند و سردرگمی حاصل از آن، راه را برای تئوریهای توطئه باز کرده است. پپ گواردیولا و رودری اکنون آشکارا متقاعد شدهاند که داوران لیگ برتر با موفقیتهای پیاپی آنها در دهه گذشته مشکل دارند. رودری پس از تساوی ۲-۲ مقابل تاتنهام گفت:
میدانم ما زیاد برنده شدهایم و مردم دوست ندارند دوباره قهرمان شویم، اما داور باید بیطرف باشد. این منصفانه نیست، چون ما سخت تلاش میکنیم.
البته ادعای رودری مبنی بر جبههگیری علیه منچسترسیتی بیاساس است، چرا که تقریباً تمام تیمهای اروپا در سالهای اخیر از تصمیمات جنجالی ضربه خوردهاند. با این حال، این حس وجود دارد که VAR با ایجاد وابستگی مفرط، عملاً باعث تنزل کیفیت داوری شده است.
در نیمه اول بازی استون ویلا و نیوکاسل، گل آفساید تامی آبراهام پذیرفته شد و داوران به شکلی عجیب خطای هند لوکاس دینیه را خارج از جریمه اعلام کردند در حالی که او دو متر داخل محوطه بود. همچنین دینیه از یک کارت قرمز مستقیم حتمی قسر در رفت. اگر VAR بود، در هر سه مورد دخالت میکرد؛ به همین دلیل اونای امری معتقد بود تکنولوژی برای کمک به داوران ضروری است.
در سوی دیگر آلن شیرر استدلال کرد که این سیستم در واقع به ضرر داوران تمام شده است. شیرر در برنامه Match of the Day گفت:
این بازی سندی بر آسیبهای VAR به داوران بود. آنها از تصمیمگیری وحشت دارند چون پتوی نجات (VAR) را همراه نداشتند. به نظر من، قضاوتها در حال بدتر شدن است.
اما گراهام اسکات، داور سابق، این ایده را که داوران پشت VAR پنهان میشوند، رد کرد:
این بیانصافی است. ذهنیت آنها اینطور کار نمیکند. نیمی از دوران حرفهای من بدون VAR بود و نیمی با آن. فرآیند ذهنی شما ثابت میماند، اما با VAR، آن فشار روانی ناشی از ارتکاب یک اشتباه فاحش کمتر میشود چون میدانید سیستمی برای اصلاح یا تأیید تصمیم شما وجود دارد.
صحنه جنجالی دربی ایتالیا در سنسیرو، داور بازی (فدریکو لا پنا) را به شدت زیر سوال برد. تنها سه دقیقه قبل از پایان نیمه اول، الساندرو باستونی با یک تمارض آشکار داور را فریب داد تا کارت زرد دوم را به پیر کالولو، مدافع یوونتوس، نشان دهد. کالولو در بهت و حیرت بود، غافل از اینکه VAR طبق قوانین حق دخالت در کارت زرد دوم را ندارد. آشوب به پا شد و مدیران یوونتوس از جمله جورجیو کیه لینی در تونل ورزشگاه با داور درگیر شدند. کیه لینی رسماً خواهان استعفای رئیس کمیته داوران ایتالیا شد و گفت:
سطح داوری اصلاً در حد سری آ نیست. ما نمیتوانیم مثل همیشه دست روی دست بگذاریم. پروتکل VAR باید تغییر کند.
جانلوکا روکی، رئیس داوران، ضمن دفاع از داور خود در برابر تهدید به مرگ در فضای مجازی، به نکته مهمی اشاره کرد:
داور تنها مقصر نبود، چون یک تمارض واضح رخ داد؛ یکی از هزاران موردی که بازیکنان در این لیگ برای فریب دادن ما انجام میدهند.
این یک واقعیت تلخ است: باستونی نه تنها داور را فریب داد، بلکه این کار را جشن گرفت؛ تصویری که چهره زشت فوتبال مدرن را به نمایش گذاشت. مربیان و بازیکنان اغلب داوران را ملامت میکنند، اما خودشان با تمارض و فریبکاری، کار را برای داوران غیرممکن کردهاند. روکی افزود:
آنها هرگز به ما کمک نکردهاند، بلکه فقط سنگاندازی میکنند.
مثالها بیشمارند؛ از چشمک زدن پدری پس از گرفتن خطای واهی، تا توهینهای مورینیو به آنتونی تیلور در پارکینگ. حتی گواردیولا هم به داور تازه واردی تهمت زد که میخواهد با ایستادن پای تصمیمش (برخلاف توصیه VAR)، برای خود نامی دست و پا کند. در چنین فضایی، چه کسی جرئت میکند داور شود؟
غمانگیز اینجاست که داوری روز به روز تفرقهانگیزتر میشود. ادی هاو، سرمربی نیوکاسل، به درستی این تضاد را بیان کرد:
من مستأصل شدهام؛ فوتبال بدون VAR از نظر هیجان و جذابیت برای هواداران بهتر است، اما VAR نتایج عادلانهتر و دقیقتری رقم میزند که به اندازه طلا ارزش دارند.
در نهایت VAR آمد چون فوتبال به صنعتی میلیارد دلاری تبدیل شده که در آن یک اشتباه داوری میتواند منجر به سقوط یک باشگاه یا از دست رفتن درآمدهای هنگفت لیگ قهرمانان شود. اما این سیستم هم بینقص نیست، چون هنوز توسط انسانهایی اداره میشود که برداشتهای متفاوتی از صحنهها دارند. به نظر میرسد کاهش دخالت VAR بهترین راهکار باشد، هرچند اجرای آن نیازمند توافق همه ارکان فوتبال است. در نهایت، همانطور که گواردیولا اعتراف کرد:
راستش را بخواهید، دیگر نمیدانم چه چیزی بهتر است.
تنها حقیقت محض این است: داوران نیاز به کمک دارند. اگر قرار نیست VAR این بار را از دوش آنها بردارد، پس بازیکنان، مربیان و رسانهها باید با پایان دادن به فریبکاری و ترور شخصیت داوران، نقش خود را در بهبود این وضعیت ایفا کنند.
