آشنایی با استانیسلائوس زبیشکو، شوالیه لهستانی کشتی حرفهای؛ از مبارزه با نمایشیشدن کشتی تا درخشش در فیلم نوآر
استانیسلائوس زبیشکو، از نامهای مهم کشتی در سه دهه نخست قرن بیستم میلادی بود که برای طبیعی ماندن و به دور از نمایش از پیش تعیینشده بودن کشتی، تلاشهای بسیاری کرد. او با رقابتهای جذاب خود برابر کشتیگیران مطرح همعصرش همانند گامای بزرگ، جورج هکن اشمیت، فرانک گوچ، اد لوئیس و بسیاری از کشتیگیران آمریکایی به یاد آورده میشود. زبیشکو حضور درخشانی را با فیلم «شب و شهر» در سینمای نوآر آمریکا نیز داشت.
طرفداری | استانیسلاو یان سیگانویچ (Stanisław Jan Cyganiewicz) یا استانیسلائوس زبیشکو (Stanislaus Zbyszko) زاده یک آوریل ۱۸۸۰ در شهر یودلوای اتریش-مجارستان سابق و لهستان کنونی است. پدر استن، جنگلبان و کوهنوردی بود که بیشتر زمان خود را در کمپهای جنگلی گذراند. استن در سالنهای ورزشی مختلفی حضور داشت و بسیار به ورزشهای مختلف، علاقه نشان میداد. آشنایی او با وودزیمیرز سویاتکیویچ باعث شد تا بتواند در رشتههای مختلفی همانند شنا، شمشیربازی و دوی مسافت کوتاه، حرفی برای گفتن داشته باشد. زیرنظر اشتسنی روچینسکی، زبیشکو با کشتی آشنا شد و تمام دانش مورد نیاز را از این مربی، فرا گرفت. پدر استن، با ورود او به کشتی، مخالف بود اما علاقه زیاد استن به این ورزش باعث آن شد تا او به چالشهای قدرتی کشتی در سیرکها رفته تا با پیروزی برابر غولهای مختلف، جوایز نقدی را از آن خود کند. او توانست تا با نمایش وزنهبرداری در یک سیرک مجاری، درآمد در حدود ۱۰ تاج اتریش-مجارستان را به دست بیاورد.
در حالی که پس از فروکش کردن تب وزنهبرداری، استن شغلش در سیرک را از دست داده بود، رقیبطلبی آدولف اشپخت، کشتیگیر سرشناس جدید سیرک باعث شد تا مدیران سیرک با او، مجدداً همکاری کنند. قرار بود تا در صورتی که هر کشتیگیر آماتور، موفق به پیروزی برابر اشپخت شود، درآمدی در حدود ۱۰۰۰ تاج را به دست بیاورد. بنا بر توافق میان مدیر سیرک و زبیشکو، قرار بر این شد که این مرد اهل یودلوا، به مدت ۱۰ دقیقه، رقیبش را در رینگ نگهداشته و به ۱۰ کرون درآمد برسد اما زبیشکو که نام خانوادگی خود را از یک شوالیه گرفته بود، اهل مماشات با رقیب نبود و ظرف ۱۵ دقیقه، بدون توجه به برنامهریزی قبلی، اشپخت را ناکاوت کرد. اگرچه زبیشکو به درآمد پیروزی برابر رقیب رسید اما مدیر سیرک، او را دوباره اخراج کرد. پس از این ماجراها، استن با پدرش آشتی کرد و قول داد تا برای پیشرفت تحصیلی، از کشتی دوری کند. او در این مدت، تمرینات خود را ادامه میداد و بر روی فنهای مختلف، کار میکرد. نام مستعار «زبیشکو»، از کاراکتر شوالیه کتاب معروف لهستانی به نام «زبیشکو از بوگدانیک»، نوشته هنریک سینکیویچ، الهام گرفته شده بود.
آشنایی با ولادیسلاو پیتلاسینسکی، پدر کشتی لهستان، باعث شد تا استن، بار دیگر با کشتی مأنوس شده و به حریف تمرینی این کشتیگیر تبدیل شود. پس از قبولی در دبیرستان، او به همراه پیتلاسینسکی، راهی شارلوتنبورگ شد تا در تورنمنت کشتی که منجر به مصدومیتاش شد، شرکت کند. در ادامه، او به همراه این کشتیگیر به تورهایی در امپراطوری روسیه رفت تا کسب تجربه کند. نقل مکان به وین باعث شد تا استن در دانشگاه بودنکولتور و در رشته جنگلداری، تحصیلاتش را ادامه دهد. در همین روزها، نخستین مسابقه استن در کشتی حرفهای برابر مایکل هیتزلر اتریشی برگزار شد که به پیروزیاش منتهی شد. در ادامه، زبیشکو به دانشگاه یاگیلونیا در کراکوف منتقل شد تا تحصیلات ناتمامی را در رشته حقوق داشته باشد. او استعداد قابل توجهی در یادگیری زبانهای مختلف داشت و به ۱۱ زبان زنده دنیا، سخن میگفت. در ادامه ماجراجوییهای ورزشی، زبیشکو عازم پاریس شد تا در دومین مسابقه خود، آلبرت اشتورم آلمانی را در ۴۹ دقیقه شکست داده و به دو پیروزی پیاپی دست یابد. او که با یک کشتیگیر آلمانی تمرین میکرد، در ادامه توانست تا سیمون آنتونیچ، غول صربستان را در مدت زمان یک ساعت و ۲۷ دقیقه، شکست دهد. در ۲۰ روز بعدی، زبیشکو به پیروزی در ۱۳ مسابقه رسید و در نهایت، پس از باخت به جس پدرسن دانمارکی و راول لو بوچر، رتبه سوم تورنمنتی در بوداپست را به دست آورد.
در سال ۱۹۰۵، او به خدمت سربازی، طبق قانون کشور اتریش، فراخوانده شد و یک سال در هنگ سیزدهم پیادهنظام کراکوف، خدمت کرد. او در سال ۱۹۰۶، به دلیل برخی مشکلات در معاینه پزشکی، از ادامه خدمت، معاف شد. رسیدن به رتبه نخست مسابقات قهرمانی جهانی ۱۹۰۶ در پاریس، دستاورد بزرگی برای زبیشکو در کشتی حرفهای بود که با پیروزی برابر کشتیگیرانی مقل احمد مادرالی ترک و گئورگ لوریچ استونیایی، میسر شد تا او به جایزه ۵۰۰۰ فرانکی تورنمنت برسد. پس از این قهرمانی، او به سنت پترزبورگ رفت تا با مدعی قویترین مرد روسیه یعنی ایوان پودوینی، رقابت کند. کشتی سنگین و دو ساعته غولهای لهستان و سنت پترزبورگ، در نهایت با تساوی به پایان رسید. یک مسابقه مجدد برای تعیین قویترین مرد میان دو کشور، برگزار شد تا این بار، با وجود حرکات غیرقانونی مانند لگد زدن و کشیدن دندان توسط پودوینی، این استانیسلاو باشد که جایزه ۳۰ هزار فرانکی مبارزه را از آن خود میکند. او با هدف مسابقه برابر جورج هکن اشمیت، مرد مطرح کشتی حرفهای، در سال ۱۹۰۷ راهی شهر بوفالو شد تا با کشتیگیران مطرح آمریکایی همچون فرانک گوچ، چارلز کاتلر، جس وسترگارد و فرد بیل، مسابقه داده و پیروز شود. شکست از فرانک گوچ در سال ۱۹۱۰ که دلایلی چون سفرهای متوالی با قطار، وضعیت روحی نامناسب پس از مرگ پدر و کاهش وزن را داشت، باعث شد تا زبیشکو، فشارهای فراوانی را متحمل شود. او پس از این شکست، از کشتی دور شد و به کراکوف بازگشت.
در روزهایی که محمد علی بخش یا گامای بزرگ از پاکستان، زبیشکو را به چالش رویارویی با خود دعوت کرد، این مرد لهستانی تصمیمی برای بازگشت به رینگ نداشت. با این وجود، پیشنهاد مربیگری بن رولر با پیشنهاد یکی از برگزارکنندگان، باعث شد تا استن به کشتی بازگردد؛ او به دلیل هزینههای بالای رولر، مجبور شد تا برای رقابت با او به رینگ بازگشته و شاگردش را به راحتی شکست دهد. امضای یک قرارداد با هوراسیو باتملی، سردبیر روزنامه «جان بول»، باعث شد تا سرانجام، رویارویی گامای بزرگ با زبیشکو، با مفاد این قرارداد، رنگ و بوی واقعیت بگیرد. در مبارزه سه ساعته دو غول، سرانجام داور به دلیل تاریکشدن سالن، مسابقه را متوقف کرد تا دو کشتیگیر، تساوی را قبول کنند. استن در ادامه مسابقات خود، پس از بازگشت به رینگ، توانست تا کشتیگیران صاحبنامی چون جورج هکن اشمیت و آمریکوس را نیز شکست دهد. در طول جنگ جهانی دوم، زبیشکو بخش قابل توجهی از درآمدش را از دست داد تا به کشتی، به عنوان وسیلهای برای جبران مافات، نگاه کند. او در سال ۱۹۲۱، با پیروزی برابر اد لوئیس در نیویورک، برای نخستین بار به عنوان قهرمانی سنگینوزن رسید. او در ادامه، چندین مسابقه تکراری برای حفظ این عنوان را برابر لوئیس، واگذار کرد. پس از پیروزیهای پیدرپی لوئیس، مدیران برگزارکننده تصمیم گرفتند تا وین مان، یک بازیکن فوتبال آمریکایی را به قهرمان جدید خود تعیین کنند و به همین دلیل، در روزهای نخستین تعیین نتیجه کشتی حرفهای توسط مدیران، قرار بر این شد که مان، در یک مسابقه، زبیشکو را از پیشرو بردارد. زبیشکو پس از رسیدن به رینگ، تمام قول و قرارها را زیرپا گذاشت و وین مان را به آسانی، ضربه فنی کرد تا قهرمان سنگینوزن جهان در سال ۱۹۲۵ شود. او تا سال ۱۹۳۴ کشتی گرفت و به آمار ۳۸۸ مسابقه، ۲۷۴ پیروزی، ۵۷ تساوی و ۵۷ شکست رسید.
زبیشکو که به نیازهای مالی خود رسیده بود، در سال ۱۹۳۵، برای همیشه از دنیای کشتی خداحافظی کرد. او در سال ۱۹۳۲، تجربه جالبی را در دنیای سینما، با ایفای نقش «گریگوریوس کریستو»، در فیلم سینمایی نوآر «شب و شهر»، ساخته ژول داسین، گذراند. او در این فیلم، نقش کاراکتری را ایفا کرد که در تلاش برای حفظ سنتهای کشتی باستانی، از کشتی نمایشی، به قیمت جانش، خودداری کرد. در فیلمی که مایک مازورکی، دیگر کشتیگیری که به دنیای بازیگری رسیده بود، حضور داشت، زبیشکو تصویری به یاد ماندنی از خودش، برای نسلهای بعدی، به یادگار گذاشت. او در سالهای پایانی عمر خود به آموزش کشتیگیران جوان، به همراه برادرش، در میسوری مشغول شد. در سال ۱۹۳۷، زندگینامه زبیشکو با عنوان «روی حلقههای تمام جهان»، در کشور لهستان به انتشار رسید. بیماری قلبی باعث شد تا در ۲۳ سپتامبر ۱۹۶۷، زبیشکو در ۸۸ سالگی، دار فانی را وداع گوید. پس از فوت او، روزنامه نیویورک تایمز، صفحه نخستش را به این کشتیگیر لهستانی اختصاص داد. فیلمی با نام «آریا برای یک ورزشکار»، در سال ۱۹۷۹، با الهام از داستان زندگی زبیشکو، با بازی کریستوف مایرزاک، روی پرده سینماهای کشور لهستان رفت.
از سری خاطرات ورزشی
- خشابا جاداو، شگفتی هندی کشتی المپیک ۱۹۵۲؛ از استقبال با گاری گاو تا خدمت به پلیس
- الکس انگلیش، شاعر و تیغه NBA؛ از درخشش در دنور تا گریس شگفتانگیز
- آلن پروست، پروفسور فرمول یک؛ بردن با کمترین سرعت ممکن با رانندهای از فرانسه
- آرشیو مطالب مرتبط
پشت پرده دعوت بازیگر زن ایرانی به تیم ملی بوکس مشخص شد !! + جزئیات
بازیگر مطرح و استقلالی سینما درگذشت + جزئیات
ستاره مطرح سینمای ایران استقلالی است یا پرسپولیسی + جزئیات
