هوش مصنوعی با چنان سرعتی در حال رشد است که نمیدانیم سرانجامش به کجا خواهد رسید
منبع : طرفداری
طرفداری تایمز | بعضی روزها طوری به نظر میرسد که کل دنیای فناوری چشم به تازهترین بهروزرسانیِ یک نمودار دوخته است.
نمودار مورد نظر توسط یک مؤسسه تحقیقاتی غیرانتفاعی به نام METR تهیه میشود و توانایی مدلهای مختلف هوش مصنوعی در توسعه نرمافزار را ارزیابی میکند.
ماههاست که این نمودار باعث هیجان و اضطراب همزمان در میان ناظران حوزه هوش مصنوعی شده، زیرا یک روند خیرهکننده را نشان میدهد؛ یعنی رشدی که بهطور منظم دو برابر میشود.
افزایش قدرت هوشهای مصنوعی در گذر زمان
طبق دادههای METR (مخفف تحقیقات ارزیابی مدلها و تهدیدات آنها)، هوش مصنوعی تقریباً هر هفت ماه، دو برابر بهتر میشود.
اما نتایج اخیر باعث شد فضا از «هیجانزده» شدن به سمت «وحشتزده» شدن تغییر کند، چرا که نشان داد این روند نهتنها ادامه یافته، بلکه حتی شتاب هم گرفته است.
METR، مدلهای هوش مصنوعی را با سنجش توانایی آنها در انجام وظایف نرمافزاری انسانی که هر بار طولانیتر و پیچیدهتر میشوند، آزمایش میکند.
آخرین مدلی که بررسی شد، یعنی Claude Opus 4.6 از شرکت Anthropic، تمام رکوردهای قبلی را شکست.
«جهشهای هیولاوار»
بسیاری در دنیای فناوری این وضعیت را با همهگیری کووید ۱۹ مقایسه میکنند، چون رشدِ دو برابری به شکلی فریبنده ابتدا کوچک به نظر میرسد، اما ناگهان به جهشهایی عظیم و مهارنشدنی تبدیل میشود.
چند ماه پیش، یک کارآفرین و پژوهشگر بریتانیایی حوزه هوش مصنوعی، وضعیت را اینگونه برای من توصیف کرد:
هیچچیز، هیچچیز، هیچچیز… بعد ناگهان همهچیز.
آن زمان هم نمودار METR بسیار سرگیجهآور به نظر میرسید (هرچند حالا که نگاه میکنیم، انگار تازه به دامنههای کوه رسیده بودیم).
پیشرفتهای بعدی باعث شده بسیاری احساس کنند که بهسرعت در حال نزدیک شدن به همان «همهچیز» هستیم.
پس از انتشار نمودار، یکی از پژوهشگران METR پیامی برای دوستان قدیمی دانشگاهیاش فرستاد و آن را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. او نوشت:
حالا کاملاً مطمئنم که اوضاع کاملاً دیوانهوار و آشوبناک خواهد شد؛ در مقیاسی چندین مرتبه بزرگتر از هر چیزی که در طول عمرمان تجربه کردهایم.
چنین احساسی این روزها در دنیای فناوری چندان هم غیرعادی نیست. مدیران عامل بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی، مرتباً اظهاراتی مشابه مطرح میکنند.
«ده برابر تأثیر انقلاب صنعتی»
حتی دمیس هسابیس، که از متعادلترین چهرههای این حوزه به شمار میرود، بارها گفته که هوش مصنوعی تأثیری ده برابر انقلاب صنعتی خواهد داشت، آن هم در یکدهمِ بازه زمانی آن.
در یکی از خبرنامههایی که بهطور گسترده در واکنش به نمودار METR دست به دست شد، موضوع سادهتر بیان شده بود:
از کی باید داد زدن و التماس کردن را شروع کنم که (آن چیزی که از آن بیم داشتیم) در حال اتفاق افتادن است؟
اما این «اتفاق» دقیقاً چیست؟ هر چه بیشتر دقت میکنی، پاسخ دادن هم سختتر میشود.
برای شروع، باید دید نمودار METR دقیقاً چه چیزی را اندازهگیری میکند.
جزئیات فنیاند، اما بهطور خلاصه این نمودار میزان وظایفی را میسنجد که یک هوش مصنوعی میتواند در ۵۰ درصد مواقع آن را انجام دهد؛ یعنی به همان اندازه که موفق میشود، شکست هم میخورد.
هنوز با اتوماسیون کامل فاصله داریم
کسب و کاری که اموراتش را به هوش مصنوعیای بسپارد که فقط در نیمی از موارد موفق است، خیلی دوام نخواهد آورد.
حتی نرخ موفقیت ۸۰ درصدی (که METR آن را هم اندازهگیری میکند) برای چیزی شبیه اتوماسیون کامل در محیطهای شرکتی کافی نیست.
از سوی دیگر، محل دقیق نقاط روی نمودار هم محل تردید است؛ موضوعی که حتی خود پژوهشگران METR هم به آن اذعان دارند.
جوئل بکر، یکی از اعضای تیم فنی METR، میگوید:
ما هرچه جلوتر میرویم، درباره اندازهگیریهایی که منتشر میکنیم مضطربتر میشویم.
او به بازه بسیار گسترده عدم قطعیت در ارزیابی Claude Opus 4.6 اشاره کرد و افزود:
نمیخواهیم پشت این موضوع پنهان شویم. این عدم قطعیت، یک مسئله واقعی است.
یکی از دلایل اصلی این عدم قطعیت آن است که پیدا کردن وظایفی که به اندازه کافی دشوار باشند تا هوش مصنوعی را واقعاً به چالش بکشند، روزبهروز سختتر میشود.
همین موضوع بهتنهایی داستان مهمی را روایت میکند.
با این حال، وقتی بازارها به تغییرات کوچک در ارزیابیهای هوش مصنوعی واکنش نشان میدهند، باید به یاد داشت که چند تغییر جزئی در روش آزمون METR میتوانست نتایج کاملاً متفاوتی رقم بزند.
سرعت پیشرفت هوش مصنوعی شاید در حال افزایش باشد، اما در واقع به همان اندازه ممکن است در حال کند شدن باشد.
بکر (که میگوید از وقتی روند پیشرفت هوش مصنوعی را درک کرده، دیگر برای بازنشستگی پسانداز نمیکند) به اسکای نیوز گفت که به باور او، هوش مصنوعی هنوز قادر به بهبود خودکارِ خودش نیست؛ همان سناریوی علمی-تخیلیِ «انفجار هوش مصنوعی» که ما را از آن میترسانند.
با این حال، او افزود:
به احتمال زیاد الان در وضعیتی هستیم که ابزارهای هوش مصنوعی بهطور معناداری سرعت پیشرفت متخصصان این حوزه را در ساخت مدلهای بهتر و بهتر افزایش دادهاند و این بهخودیِ خود، بسیار مهم است.
او ادامه میدهد:
میخواهم بگویم که وضعیت جدی است، سریع در حال تغییر است، نشانهای از کند شدن ندارد و حتی شتاب گرفته است. این میتواند با فرصتهای فوقالعاده مثبت همراه باشد… و در سوی دیگر، ممکن است پیامدهای بسیار خطرناکی هم در پی داشته باشد.
هوش مصنوعی چه اثری بر اشتغال داشته است؟
در حال حاضر، آمارهای اشتغال در بریتانیا و آمریکا نشانه روشنی از تأثیر هوش مصنوعی نشان نمیدهند.
در واقع حتی آگهیهای شغلی مهندسی نرمافزار در پلتفرمهای کاریابی در حال افزایش است.
بکر معتقد است برنامهنویسان فعلاً آینده خوبی دارند:
درون آزمایشگاهها تعداد زیادی متخصص هوش مصنوعی هستند که واقعاً دارند کار میکنند. تصور میکنم آنها حداقل برای یک سال، شاید حتی سالهای بیشتری، به کارشان ادامه دهند.
اما او در پایان هشدار داد:
آمارهای اقتصادی مربوط به چند ماه قبلاند، نه دقیقاً امروز. بسیاری از پیشرفتهای خارقالعادهای که دیدهایم (بهویژه در مهندسی نرمافزار و البته حوزههای دیگر) در همین چند ماه گذشته رخ دادهاند.
سرعت توسعه هوش مصنوعی آنقدر زیاد شده که اندازهگیری آن بهشدت دشوار است؛ و همین واقعیت، بهتنهایی، پیام مهمی برای ما دارد.
برگردان فارسی یادداشت رولند منتورپ برای اسکای نیوز
