در جستجوی ریشهها؛ حکایت پادشاهی یک بز در باشگاه آلمانی
منبع : طرفداری
در مجموعه مطالب «در جستجوی ریشهها»، سفری میکنیم به ژرفای تاریخ باشگاههای فوتبال؛ جایی که روایت شکلگیری، نمادها، رنگها و اسطورهها درهم تنیدهاند و هویت هر باشگاه، فراتر از نتایج، معنا پیدا میکند.
طرفداری | کلیسای Cologne Cathedral با بیش از شش میلیون بازدیدکننده سالانه، نماد تاریخی و مذهبی شهر کلن است؛ بنایی با ارتفاعی بیش از ۱۴۳ متر که قرنهاست بر افق شهر سلطه دارد. با این حال، در فاصلهای کوتاه از آن، نمادی دیگر متولد شد که بهتدریج در حافظه جمعی شهر ریشه دواند: یک لوگو که تصویر بزی را نشان میدهد که گویی از دیوارهای همان کلیسا بالا میرود و بر فرازش ایستاده است. این تصویر، شوخی بصری نیست؛ روایت هویتی باشگاهی است که بز را به تاج نمادین خود بدل کرد.
۱۳ فوریه ۱۹۵۰، تنها دو سال پس از تأسیس رسمی باشگاه کلن، در بحبوحه جشنهای کارناوال شهر کلن، کارولا ویلیامز، مدیر یک سیرک محلی، بزی جوان را بهعنوان نماد خوشیمنی به باشگاه هدیه داد. هدیهای که در ابتدا حال و هوایی نمادین داشت، اما بهسرعت به بخشی از ساختار هویتی باشگاه تبدیل شد.
این بز «هِنس» نام گرفت؛ به افتخار هنس وایس وایلر، چهره تأثیرگذار آن روزهای تیم که بعدها به یکی از مهمترین مربیان تاریخ فوتبال آلمان بدل شد. از همان مقطع، بز نه یک مسکات تزئینی، بلکه نماد زنده باشگاه شد. لقب «Die Geißböcke» یا «بزهای نر» در میان هواداران رواج یافت و به شناسنامه غیررسمی تیم تبدیل شد.
جالب آنکه با وجود این پیوند عمیق، تا سال ۱۹۷۳ تصویر بز وارد نشان رسمی باشگاه نشد. لوگوی اولیه شامل نمایی از کلیسای جامع و رنگهای الهامگرفته از پرچم شهر بود. اما هنگامی که باشگاه در اوج تثبیت هویت خود قرار گرفت، بز نیز رسماً بر نشان باشگاه نشست؛ آنهم در مقیاسی اغراقآمیز که او را بر فراز کلیسا نشان میدهد.
ورود بز به لوگو، با یکی از پرافتخارترین دورههای تاریخ باشگاه همراه بود. کلن در دهه ۱۹۷۰ به چهار فینال جام حذفی آلمان رسید و سه بار جام را فتح کرد. اوج این موفقیتها در سال ۱۹۷۸ رقم خورد؛ زمانی که باشگاه با هدایت هنس وایس وایلر، بوندسلیگا و جام حذفی را همزمان فتح کرد و دوگانهای تاریخی ساخت. از آن پس، «هِنس» دیگر فقط یک بز نبود؛ نماد دوران طلایی، بخشی از حافظه جمعی و پیوندی میان نسلها شد.
سنت هنس به یک نسل محدود نماند. جانشینان او با شمارههای رومی معرفی شدند و امروز نوبت پادشاهی به «هِنس نهم» رسیده است. انتخاب هر جانشین با تشریفات رسمی انجام میشود و انتقال نسلها، بیش از آنکه تعویض یک مسکات باشد، آیینی هویتی محسوب میشود.
از اوت ۲۰۱۴، هنس در محوطهای اختصاصی در باغوحش کلن زندگی میکند؛ فضایی مزین به نمادهای باشگاه. حتی دوربینی موسوم به HennesCam نصب شده تا هواداران بتوانند زندگی روزمره این نماد زنده را دنبال کنند. حضور هنس در روزهای مسابقه، پیش از آغاز بازی و در فاصله دو نیمه، بخشی ثابت از آیینهای باشگاه است.
در مارس ۲۰۱۴، هنس در جریان دیداری در لیگ دسته دوم از دست نگهبان خود گریخت و وارد زمین مسابقه شد؛ صحنهای که با تشویق هواداران همراه بود. وقتی هنس توسط نگهبانان گرفته شد واکنش شدیداً منفی سکوها نشان داد که این بز صرفاً نماد نیست؛ عضوی از خانواده باشگاه است.
در سال ۲۰۱۹ هنس هشتم به دلیل ابتلا به آرتروز ناچار به بازنشستگی شد. مدیریت باشگاه اعلام کرد که نمیخواهد نمادش حتی لحظهای با درد در ورزشگاه حاضر شود. این تصمیم، جلوهای از نگاه انسانی باشگاهی بود که هویت خود را نهتنها در نماد، بلکه در نحوه رفتار با آن تعریف میکند.
امروزه بسیاری از باشگاهها مسکات دارند، اما اغلب آنها ساختههایی پارچهای و بیریشهاند. در کلن اما بز، موجودی زنده با تاریخچه، شناسنامه، نسل و حتی جایگاه رسمی در تالار افتخارات باشگاه است. در سالهای اخیر، نخستین هنس نیز به تالار مشاهیر باشگاه افزوده شد؛ اقدامی که جایگاه این نماد را تثبیت کرد.
هِنس تنها نماد کنار زمین نیست. تصویرش بر کالاهای رسمی، نشان باشگاه، جوایز داخلی مانند «بز طلایی» و حتی در شبکههای اجتماعی باشگاه حضور دارد. در فرهنگ هواداری کلن، بازی با واژه GOAT که همزمان به معنای «بز» و «بزرگترین تاریخ» است، به بخشی از شوخطبعی فوتبالی شهر تبدیل شده است. تا لحظهی نگارش این متن، هنس نهم همچنان فعال و سالم است و در بازیهای خانگی حضور دارد.
