آشنایی با نوربرت شمانسکی، آقای وزنهبرداری؛ از نبرد بولج تا طلای غریبانه المپیک هلسینکی
نوربرت شمانسکی، از بهترینهای وزنهبرداری آمریکا در سده بیستم میلادی بود که با یک طلا، یک نقره و دو برنز در چهار دوره المپیک، تاریخساز شد. او در مسابقات قهرمانی جهان نیز تواناییهای خودش را با سه طلا و سه نقره، به اثبات رسانده بود. این رکوردها در حالی به دست آمد که شمانسکی، پس از حضور در نبرد بولج جنگ جهانی دوم به وزنهبرداری پرداخته و همزمان در یک کارخانه کار میکرد.
طرفداری | نوربرت شمانسکی (Norbert Schemansky) زاده ۳۰ می ۱۹۲۴ در شهر دترویت ایالت میشیگان آمریکا است. نوربرت که از خانوادهای با اصالت لهستانی، چشم به جهان گشوده بود، در مدرسه سنت توماس اپوستل، تحصیل کرد. او در ۱۴ سالگی به لطف حضور برادرش در مسابقات وزنهبرداری، به این ورزش علاقهمند شد و خود را مهیای حضور در آن کرد. او در سال ۱۹۴۱، برای نخستین بار در یک مسابقه وزنهبرداری شرکت کرد و عملاً به یک ویتلیفتر تبدیل شد. با این وجود، جنگ جهانی دوم باعث شد تا شمانسکی، آرزوها و رویاهای خود را رها کرده و به نیروهای مسلح کشورش ملحق شود. او در این دوران به نیروی هوایی آمریکا پیوست و به نبرد بولج اعزام شد تا به توپخانه ضدهوایی کمک کند.
او پس از جنگ به مسابقات وزنهبرداری بازگشت و نخستین مدالش را در دسته سنگینوزن مسابقات قهرمانی ۱۹۴۷ جهان در فیلادلفیه، به دست آورد. شمانسکی در این مسابقات، رکورد مجموع ۴۱۲.۵ کیلوگرم را به ثبت رسانده و به مدال نقره آن، پس از جان دیویس، هموطنش رسید. با همین پشتوانه، شمانسکی به المپیک ۱۹۴۸ لندن اعزام شد تا به همراه جان دیویس، از آمریکاییهای دسته سنگینوزن این آوردگاه باشد. دستاورد شمانسکی در این دوره از مسابقات المپیک، ثبت رکوردهای ۱۲۲.۵ کیلوگرم در پرس نظامی، ۱۳۲.۵ کیلوگرم در یکضرب و ۱۷۰ کیلوگرم در دو ضرب بود که به مجموع ۴۲۵ کیلوگرم منتهی شد. دیویس، همانند مسابقات قهرمانی جهان، موفق شد تا شمانسکی را شکست داده و به مدال طلا برسد؛ نوربرت برای مدال طلا، تنها ۰.۵ کیلوگرم کم داشت که به دلیل عدم مهار سه وزنه، به وقوع پیوست. رقابت در شهر میلان و مسابقات قهرمانی ۱۹۵۱ جهان، نویدآور یک طلای خوشرنگ برای شمانسکی بود. او تصمیم گرفت تا با حضور در دسته نیمه سنگینوزن، از جان دیویس فاصله گرفته و با ثبت مجموع وزنههای ۴۲۷.۵ کیلوگرم، از سد محمد ابراهیم صالح از مصر بگذرد و به مدال طلای جهان دست یابد.
سپس نوبت به المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی رسید تا شمانسکی، پس از طلای دسته ۹۰ کیلوگرم جهان، برای نخستین بار در این دسته وارد المپیک شود. او در نخستین تلاش خود در بخش پرس نظامی، پس از مهار وزنههای ۱۲۲.۵ کیلوگرم و ۱۲۷.۵ کیلوگرم، از پس وزنه ۱۳۰ کیلوگرمی برنیامد. او در بخش یکضرب، در ابتدا وزنههای ۱۳۰ و ۱۳۵ کیلوگرم را بالای سر برد و در ادامه با مهار وزنه ۱۴۰ کیلوگرمی در سومین حرکت، رکورد جهانی وزنهبرداری را شکست. پس از این رکوردشکنی، شانس شمانسکی برای کسب طلای المپیک، بسیار بیشتر شد. مهمترین رقیب این وزنهبردار در هلسینکی، گریگوری نوواک از شوروی بود که او نیز پیش از شروع مسابقات، از مدعیان طلای المپیک بود. رقابت آمریکا و شوروی در اوزان مختلف وزنهبرداری این دوره، بسیار جذاب شده بود و شمانسکی نیز میبایست تا در برابر روسها، آمریکاییها را سربلند میکرد. درخشش در دو ضرب با مهار وزنههای ۱۶۵، ۱۷۲.۵ و ۱۷۷.۵ کیلوگرم باعث شد تا با فاصلهای قابل توجه، شمانسکی به طلای المپیک برسد و این بار، همراه با جان دیویس، جشن پیروزی بگیرد. در روزهایی که ورزشکاران روس، غرق در رفاه وارد آوردگاههای مختلف میشدند، شمانسکی برای امرار معاش خود، پیش از شروع المپیک در کارخانه بریگز کار میکرد. او که پیشتر برای حضور در مسابقات وزنهبرداری مرخصی میگرفت، این بار با ممانعت صاحب کارش روبهرو شد و در نهایت، حکم اخراج خود را دریافت کرد. صاحب کار شمانسکی به مدیرانش گفت که «هرچقدر مرخصی میخواهد به او بدهید زیرا دیگر نیازی نیست که به سر کار بیاید». از همین رو بود که انگیزههای این وزنهبردار برای درخشش در المپیک، بیش از پیش بود.
با وجود بالا بردن پرچم یانکیها در برابر روسها، شمانسکی در بازگشت به وطن، تنها از یک باربر اتوبوس، مورد استقبال قرار گرفته شد. او پس از این افتخار، با اتوبوس به خانه خود رفت تا به استراحت پس از یک تورنمنت سخت بپردازد. در حالی که این وزنهبردار به دلیل مصدومیت، نتوانست تا در المپیک ۱۹۵۶ حضور داشته باشد، دو طلا در مسابقات قهرمانی ۱۹۵۳ و ۱۹۵۴ جهان با رکوردهای مجموع ۴۴۲ و ۴۸۷.۵ کیلوگرم در دستههای ۹۰ کیلوگرم و سنگینوزن به کارنامه شمانسکی اضافه شد. او در مسابقات پان آمریکن ۱۹۵۵ نیز در دسته سنگینوزن رقابت کرد و به یک طلای دیگر رسید. نوربرت که بار دیگر به دسته سنگینوزن بازگشته بود، در المپیک ۱۹۶۰ رم، سومین حضورش در این آوردگاه را تجربه کرد. رقابت با وزنهبردارهایی چون یوری ولاسوف از شوروی و جیمز بردفورد از آمریکا، باعث شد تا مرد طلایی هلسینکی، با مجموع ۵۰۰ کیلوگرم، مدالی خوشرنگتر از برنز را برای کشورش کسب نکند. شروع درخشش ولاسوف باعث شد تا شمانسکی در مسابقات قهرمانی ۱۹۶۲ و ۱۹۶۳ جهان، در رقابت با این وزنهبردار اهل شوروی، دو مدال نقره را کسب کند. ثبت رکورد ۱۶۴.۲ کیلوگرم در قهرمانی ۱۹۶۲ جهان باعث شد تا نام این ورزشکار در ۳۷ سالگی به عنوان پیرترین رکوردشکن وزنهبرداری در کتاب رکوردهای گینس، ثبت شود.
درخشش دو وزنهبردار شوروی در المپیک ۱۹۶۴ توکیو باعث شد تا رکورد ۵۳۷.۵ کیلوگرم شمانسکی، او را بار دیگر به برنز المپیک برساند. با وجود کسب مدال برنز، رسیدن نوربرت به چهار مدال المپیک، او را یکی از تاریخسازان وزنهبرداری آمریکا و جهان تبدیل کرد. شمانسکی تصمیم گرفت تا پس از این المپیک و در روزهایی که شوروی بار دیگر قدرت سنگینوزن را در دستانش گرفته بود، از دنیای فولادی خداحافظی کند. در سال ۱۹۹۷ بود که نام این ورزشکار به تالار مشاهیر وزنهبرداری اضافه شد تا از زحماتش برای این ورزش، قدردانی شود. پس از مدتها تحمل بیماری، او در هفتم سپتامبر ۲۰۱۶، در سن ۹۲ سالگی، دار فانی را وداع گفت. از القابی که به شمانسکی داده میشد، میتوان به «آقای وزنهبرداری»، «نورب» و «اشمی»، اشاره کرد. در سال ۲۰۰۷، زندگینامه این وزنهبردار توسط ریچارد بک، با عنوان «آقای وزنهبرداری؛ سوابق قهرمان جهان و المپیک، نوربرت شمانسکی» به چاپ برسد.
از سری خاطرات ورزشی
- وین گرتزکی، آقای برجسته هاکی روی یخ جهان؛ از پیست یخی حیاط منزل تا شوتهای خوش ریتم
- جورج هکن اشمیت، «شیر روس» و نویسنده فیلسوف کشتی؛ از «هک اسکوات» تا جلب توجه روزولت
- جیمی وهبا، ورژن عربی «اسکندر مقدونی» در کشتی؛ از رکورد ۲۵۰ کیلوگرمی پرس سینه تا پرتاب گوی آتشین به رقبا
- آرشیو مطالب مرتبط
تایید تاریخ برگزاری رقابت وزنهبرداری المپیک ۲۰۲۴
